SIFIR YOKSULLUK PROJESİ (Özet)
ÖNSÖZ
Sevgili Yurttaşlarım,
SHP, kurulduğundan bu yana program ve projeler üzerinden siyaset yapılmasını savunan bir parti oldu. Siyaseti bir laf yarışı olarak görmedik ve her soruna somut çözümler getirmeyi kendimize görev bildik. Bu, Türkiye’nin alışık olmadığı bir tavır. Maalesef ülkemizde siyaset böyle yapılmıyor. Çünkü bu tür siyaset kolay bir iş değil. Emek istiyor, bilgi istiyor, kararlılık istiyor.
Elinizde bulunan kitapçık SHP’nin iktidara geldiğinde uygulayacağı programlardan, projelerden birini açıklamak amacıyla yazıldı. Siyasi partiler iktidar olduklarında hangi politikaları uygulayacaklarını seçmenlere açıklamak zorundadırlar. Seçimlerde oy kullanacak olan yurttaşlarımız da oyunu bu programlara ve projelere göre vermelidir. SHP bu nedenle her konudaki program ve projelerini birer kitapçıkta açıklayarak halkımıza duyurma yolunu seçmiştir.
Bu programlar sosyal demokrasinin evrensel ilkeleri olan özgürlük, eşitlik ve dayanışma çerçevesinde, uzmanların ve partililerimizin katılımıyla hazırlandı. Parti Meclisimiz tarafından onaylanarak, SHP’nin halkımıza taahhüdü haline getirildi. SHP hazırladığı programlarla nasıl bir Türkiye kurmayı amaçladığını açıklıyor ve iktidara geldiğinde uygulayacağına söz veriyor.
Saygılarımla
Murat Karayalçın
SHP Genel Başkanı
İÇİNDEKİLER
GİRİŞ
TÜRKİYE’DE YOKSULLUK
YOKSULLUĞU YENME STRATEJİLERİ
SIFIR YOKSULLUK PROJESİNİN ESASLARI
ÖRGÜTLENME MODELİ
SIFIR YOKSULLUK PROJESİ UYGULAMALARI
SIFIR YOKSULLUK BÜTÇESİ
GİRİŞ
Sosyaldemokrat Halk Partisi’nin Kasım 2002’de yayımladığı “Yoksulluğu Yenmek için Acil Plan 2003-2005” başlıklı çalışma, kapsamı ve somut çözümleriyle yoksulluk konusunda Türkiye’de bir siyasi partinin yaptığı ilk çalışma olmuştur. SHP yoksulluğu yenme kararlılığını bugün de sürdürmektedir. Türkiye’de yoksulluğu 2007-2011 yıllarını kapsayan 5 yıllık bir sürede tümüyle yok etmeyi amaçlayan “Sıfır Yoksulluk” projesini bu kararlılıkla hazırlamıştır. Sıfır Yoksulluk projesi yoksulluğun hiçbir gerekçe ile ertelenmeden, bir seçim dönemi içinde ortadan kaldırılabileceğini göstermektedir.
TÜRKİYE’DE YOKSULLUK
TÜİK’in 2004 yılı araştırma sonuçlarına göre Türkiye’deki yoksul sayısı yaklaşık 18 milyon, açlık sınırı ve altındaki yoksul sayısı 909 bin kişidir. Buna karşılık Birleşmiş Milletler Kalkınma Örgütü (UNDP) 2005 yılında ülke nüfusunun yüzde 42’sinin, yani 29,8 milyon insanın günde 4 dolar sınırının altında yaşadığını belirtmiştir. UNDP’nin ‘İnsani Gelişmişlik Endeksi’ne göre Türkiye, 1995 yılında 174 ülke arasında 69. sırada iken aynı kuruluşun 2006 raporunda 2004 yılı verileriyle 177 ülke arasında 92. sıraya gerilemiştir.
Türkiye’de yoksullukla mücadele etkinlikleri, merkezi yönetimini yanı sıra belediyeler, il özel idareleri, özel vakıflar, sivil toplum örgütleri ve özel kişi ve kuruluşlarca yapılmaktadır. Bu çalışmada yoksullukla mücadeleye harcandığı saptanabilen merkezi yönetim kaynakları toplamının 2005 yılı itibarıyla GSMH’ya oranı yüzde 1,07’dir. Merkezi yönetimin bilgi edinilemeyen harcamalarıyla birlikte bu oranının yaklaşık yüzde 1,19 olduğu tahmin edilmektedir.
Bu rakamlar sorunun hala ciddiye alınmadığının göstergesidir. Bu tabloyu karşılıklı laf yarıştırarak değiştirmek olanaklı değildir. Her siyasi parti projesini ortaya koymalıdır.
YOKSULLUĞU YENME STRATEJİLERİ
Yoksulluğu yenmek kapsamlı bir çalışmayı gerektirir. Bu bağlamda, uzun vadeli politikalar ile soruna kalıcı çözümler getirilirken, kısa vadeli politikalarla yurttaşların her gün yaşadığı sorunlar giderilmelidir. Kısa ve uzun vadeli programlar bir bütün olarak ele alınmalıdır.
Uzun vadeli politikaların başında hızlı ve sürdürülebilir büyümenin sağlanması ve bu yolla tam istihdamın gerçekleştirilmesi gelmektedir. Büyüme yoksulluğun giderilmesi için yeterli olmamakla birlikte, amaca yönelik diğer politikaların uygulanabilmesi için ön koşul niteliği taşımaktadır. Dünya deneyimleri büyüme süreci öncesinde gelir ve mülkiyet dağılımının dengeli hale getirildiği ülkelerde, büyüme ile birlikte yoksulluğun da azaltıldığını göstermektedir. SHP hakça gelir dağılımını sağlamayı büyüme sonrasına ertelenmeyecek bir hedef olarak görmektedir.
Kamunun sosyal harcamaları yoksul insanların üretim sürecine katılabilmeleri için en temel gereksinimleri karşılamaya yönelik harcamalardır. Bu nedenle bir ülkede büyüme hızı yeterince yüksek olmasa bile, özellikle eğitim ve sağlık programlarının yüksek olmasının yoksulluk oranında düşüşler sağlayabildiği görülmektedir.
Bu politikalar ülkenin temel kalkınma ve refah politikalarıdır. Sorunun temel çözümünün iktisadi büyümeden ve yeterli istihdamdan geçtiğinin bilincinde olmakla birlikte, hızla yaygınlaşan ve derinleşen yoksulluk sorununa acil önlemler alınmasını gerekli görüyoruz. Türkiye’de yaşayan milyonlarca yoksul insanın ekonomik gelişmenin sonuçlarını bekleyecek gücü ve olanağı kalmamıştır. Bize göre “şimdi pastayı büyütelim, sonra paylaşırız” yaklaşımı ipe un sermekten başka bir şey değildir. SHP bu gerekçe ile ‘Sıfır Yoksulluk’ projesini hazırlamıştır.
SHP’NİN SIFIR YOKSULLUK PROJESİ
SIFIR YOKSULLUK PROJESİNİN ESASLARI
SHP’nin amacı Türkiye’deki yoksulların yaşam koşullarını yükseltmek ve 18 milyon yoksul yurttaşımızın sayısını her yıl belli oranlarda azaltmak suretiyle 5. yıl sonunda yani 2011 yılı sonu itibarıyla sıfırlamaktır. Bu amacın gerçekleştirilmesinde gözetilecek temel ilkelerden biri, yoksullarımızın mümkün olduğunca en hızlı biçimde devlete muhtaç olmadan kendi geçimlerini sağlayabilecek olanaklara kavuşturulmaları olacaktır. Projenin dayandığı öteki ilkeler:· Yoksulluğu yenmeye yönelik etkinlikleri dağınıklıktan kurtarmak ve tutarlı bir bütünlük sağlamak amacıyla uygulamalar tek bir kurum aracılığıyla yürütülecektir.
· Yoksulluğu yenmeye ayrılan kamu kaynakları artırılacak ve bu kaynaklar “sıfır yoksulluk bütçesi” çerçevesinde kullanılacaktır.
· SHP programında yer alan “yurttaşın yönetim paydaşı olması anlayışı” uyarınca, sivil toplum örgütlerinin yoksulluğu yenmeye yönelik kararların alınmasında, projelerin seçiminde ve kaynak dağıtımında etken olması sağlanacaktır.
· Yoksulluğa karşı bütün etkinlik ve harcamaların tam bir saydamlık içinde yapılması ve yoksul nüfusun tamamının hiçbir ayrım gözetmeden kapsanması sağlanacaktır.
· Yardımların, yoksulların onurlarını incitmeyecek şekilde yapılmasına özen gösterilecektir.
Bu esaslar çerçevesinde, beş yıllık bir proje uygulaması sonucunda aşağıdaki hedeflere ulaşılması öngörülmektedir.
- Yoksulların sayısı her yıl belli oranlarda düşürülerek, dönem sonunda 2006’ya göre günde 4,50 YTL tutarındaki gelir sınırının altında hiçbir yurttaşımız bırakılmayacak, bu suretle 2011 sonunda tüm yurttaşlarımızın 2450 kalorinin üzerinde beslenme olanağına kavuşmaları ve gıda dışı temel gereksinimlerini karşılayabilmeleri sağlanmış olacaktır.
Sıfır Yoksulluk projesinin uygulanmasıyla 2006’da 18 milyon olan yoksul sayısı; 2007 sonunda 17 milyon, 2008 sonunda 14 milyon, 2009 sonunda 10 milyon, 2010 sonunda 5 milyon kişiye düşecek, 2011 yılı sonunda sıfırlanacaktır.
- Kamunun destek ve eşgüdümünde çeşitli kuruluşlarca gerçekleştirilecek geçici istihdam projelerine, kamunun katkı payı olarak aylık net 150 YTL/kişi düzeyinde yardım yapılacaktır. Bu kapsamda her yıl yaklaşık 1,5 milyon kişiye kişi başına yılda ortalama 9 ay süreli, sigortalı, geçici istihdam olanağı yaratılacaktır. Bunun için beş yıl boyunca sabit fiyatlarla 10 milyar YTL harcanacaktır.
- İşsiz ve yoksul yurttaşlarımıza ülkenin her bölgesinde ücretsiz olarak meslek ve beceri kazandırma eğitimleri verilecektir. Ayrıca, mikro kredi sisteminin yurt çapında verimli şekilde işletilmesiyle başta kadınlarımız olmak üzere, kendi işini kurmak isteyen yurttaşlarımıza ve küçük işletme sahiplerine kredi desteği sağlanacaktır. Bunun için, yurtdışından sağlanacak kaynaklar hariç, beş yıl boyunca sabit fiyatlarla 3 milyar YTL harcanacaktır.
ÖRGÜTLENME MODELİ
Merkez Örgütlenmesi – Toplumsal Dayanışma Kurumu
SHP’nin Sıfır Yoksulluk projesini yürütmek amacıyla -2002 yılında hazırlanan Yoksulluğu Yenmek İçin Acil Plan (2003-2005) adlı projemizde öngörüldüğü gibi- doğrudan Başbakanlığa bağlı yeni bir kurum kurulacaktır. Bu kurumun adı Toplumsal Dayanışma Kurumu’dur. Toplumsal Dayanışma Kurumu tüm etkinlikleri kendi planlayan ve uygulayan tipik bir kamu kurumu olmayacaktır. Kurumun bütün karar ve uygulamalarına, bireylerin sivil toplum örgütleri aracılığıyla katılmaları sağlanacaktır. Yoksulluğu yenmeye yönelik sivil toplum çalışmaları Kurum tarafından desteklenecek, bu yolla toplumdaki dayanışma duygu ve eylemlerinin güçlendirilmesi hedeflenecektir.
Toplumsal Dayanışma Kurumu özel bütçeli kamu kuruluşu olarak kurulacaktır. Yoksullukla mücadeleye yönelik tüm kamu etkinliklerinin tek bir bütçede görülmesi sağlanacaktır. Tüm faaliyet ve harcamaların tek bir bütçede görülmesi, hizmetlerde saydamlığı sağlayarak güven verecek, sivil girişimlerini projelere katılımını özendirecektir. Toplumsal Dayanışma Kurumu, yoksullukla mücadele etkinliği de içinde olmak üzere, ülkemizde yürütülen ve yürütülmesi gereken bütün sosyal hizmetleri kendisinde toplayacaktır. Kurum mevcut kamu kuruluşlarının birleştirilmesi suretiyle oluşturulacağından, kamu istihdamında şişkinliğe yol açmayacak, tam tersine personel, bina, araç vb. konularda tasarruf sağlanacaktır.
Kurum içinde kurulacak yoksullukla Mücadele Yüksek Kurulu, ülke çapında temel plan ve politikaların üst karar mercii ve kamu kuruluşları ile sivil toplum örgütleri arasındaki işbirliği ve eşgüdümü sağlayacak en üst organ olarak düşünülmüştür. Başbakanın başkanlığında toplanacak olan bu kurulda, Toplumsal Dayanışma Kurumu’nun yanı sıra sivil toplum örgütlerinin üst kurul temsilcileri bulunacaktır. Sivil toplum kuruluşlarına verilecek destekler proje temelinde olacaktır. Yoksullukla mücadeleye yönelik proje hazırlayan kuruluşlar Toplumsal Dayanışma Kurumu’nca desteklenecektir.
Hangi projelerin destekleneceğine “Proje Değerlendirme Kurulu” karar verecektir. Proje Değerlendirme Kurulu, sivil toplum kuruluşlarının kendi aralarından seçecekleri temsilciler, üniversiteler ve Toplumsal Dayanışma Kurumu’nun temsilcilerinden oluşacaktır. Sivil toplum kuruluşlarının, Kurumun finansmanıyla uygulayacağı projelerdeki başarımları, Kurumun ilgili birimleri tarafından izlenip değerlendirilecektir. Bu Kurulun çalışmalarıyla sivil toplum kuruluşlarının kendi aralarındaki iletişim ve işbirliğinin geliştirilmesi de sağlanacaktır.
Taşra Örgütlenmesi – Halk Merkezleri
Bütün il ve ilçelerde Toplumsal Dayanışma Kurumunun il ve ilçe örgütleri kurulacaktır. Kurumun taşra örgütleri programlarını uygularken, yerel sivil toplum örgütlerinin aktif desteğini ve gönüllü katılımını sağlamakla yükümlü olacaklardır. Taşra örgütlenmesinde en uç nokta, mahallelerde örgütlenmesi düşünülen ‘Halk Merkezleri’dir. Muhtarların aktif katılımı ve MEB Halk Eğitim Merkezlerinin işbirliği ile geliştirilecek olan Halk Merkezleri, bir veya birkaç mahalleye hizmet verecek şekilde örgütlenecektir. Bu merkezlerde belediyelerin sosyal hizmet birimlerinin de yer alması özendirilecektir. Halk merkezleri sadece kentlerde değil, kırsal alanda da örgütlenecek ve merkez köy niteliğindeki köylerde yer alacaktır.
Toplumsal Dayanışma Kurumu’nun işlevi beş yıllık Sıfır Yoksulluk Projesi dönemi ile sınırlı değildir. Proje döneminden sonra da, yeni koşullara uyarlanmış plan, program ve bütçelerle yurttaşlarımız sürekli olarak yoksulluk çizgisinin üzerinde tutulacaktır. Çünkü SHP’ye göre; ülkenin iktisadi, toplumsal, siyasal tüm sorunlarının çözümünün ön şartı yoksulluğun sıfırlanmasıdır.
SIFIR YOKSULLUK PROJESİ UYGULAMALARI
Proje uygulamaları büyük ölçüde Toplumsal Dayanışma Kurumu eli ile yapılacaktır. Proje aşamasında, Proje Değerlendirme Kurulu desteklenecek projeleri belirleyecektir. Sıfır Yoksulluk projelerinin olanaklı olduğu ölçüde sivil toplum kuruluşları aracılığıyla yürütülmesine özen gösterilecektir. Sivil toplum kuruluşları proje temelinde ve maliyete katılım yoluyla desteklenecek, böylece kamu ve özel kaynakların aynı amaca birlikte yöneltilmesi sağlanacaktır. Taşra uygulamaları il ve ilçe proje kurulları aracılığıyla belirlenecektir.
Uygulama aşamasında, yardım alan kişilerle ilgili olarak hazırlanan bilgi formları kullanılacaktır. Bilgi formlarında yurttaşlık kimlik numaraları da yer alacak ve yardımlar her aşamada, bilgisayar ortamında izlenecektir. Uygulamalar büyük ölçüde Halk Merkezleri aracılığıyla yürütüleceğinden, halk merkezleri bilgisayar ağı ile birbirine bağlanacaktır.
Bu çerçevede, yoksulluğu gidermeye yönelik uygulamalar aşağıda kümelendirilmiştir.
Ayni ve Nakdi Yardımlar: Halen sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları aracılığıyla verilen ayni ve nakdi yardımlar Toplumsal Dayanışma Kurumu ve Halk Merkezleri aracılığıyla verilecektir. Bu yardımlar bilgi formları aracılığıyla izlenecek ve özellikle gıda yardımlarının mutlak yoksul durumundaki kesimlere ulaşması sağlanacaktır. Ancak, öğrencilere yönelik gıda yardımı genel nitelikte olacak, yoksulluk koşulu aranmayacaktır. Ayni yardım kapsamında yeni bir uygulama olarak, ikinci el eşya değerlendirme hizmeti başlatılacaktır.
Ayrıca, SHP’nin sağlık ve konut programlarında yoksullar ile ilgili olan konular Sıfır Yoksulluk projesi ile bağlantılı olarak uygulanacaktır.
Eğitim: Eğitim alanındaki politika ve uygulamalar SHP Eğitim Programında saptanmıştır. Bunların başında Eğitim Sigortası uygulaması gelmektedir. Burs sistemi, primleri sonradan ödenen bir eğitim sigortası gibi yoksul ailelerin tamamının hizmetine sokulacaktır.
Kırsal kesimde taşımalı eğitim yaygınlaştırılacaktır. Yatılı bölge okullarına ve pansiyonlu eğitime ağırlık verilecektir. Yoksul ailelerin çocukları için kentlerde de merkezi yatılı okullar kurulacaktır. Bu okullardaki çocukların giderleri Kurum tarafından karşılanacaktır.
Halk Merkezlerinde, sanayi dallarının, organize sanayi bölgelerinin üniversitelerin olanaklarından da yararlanarak, MEB ile işbirliği içinde diplomalı meslek kursları ve beceri kazandırma programları sunulacaktır.
Mikro kredi: Yoksul ve işsiz kesimin en azından belirli becerilere sahip bir bölümünün kendi ayakları üzerinde durması esas çözüm olacaktır. Ancak bu kesim yeterli teknik ve işletme bilgisine sahip olmadığı gibi, gerekli sermayeden de yoksundur. Bu kesime yönelik olarak 2002 projemizde de belirtildiği gibi özellikle kadın yurttaşlarımız için mikro kredi sistemi devreye sokulacaktır. Mikro kredi sistemini Toplumsal Dayanışma Kurumu, sözleşme imzaladığı bankalar aracılığıyla uygulayacaktır. Mikro kredi kullandırılan yoksul bireylerin seçimi ve izlenmesini bankalar ve Halk Merkezleri birlikte yerine getireceklerdir. Yurt dışından sağlanacak kaynaklar dışında, mikro kredi programları için sıfır yoksulluk bütçesinden yılda 600 milyon YTL tahsis edilecektir.
Kurum yalnızca kredi sağlamakla yetinmeyecektir. Yoksulların ortak yatırım girişimlerini destekleyecek, teknik bilgi ve pazarlama için gerekli örgütlenmeyi sağlayacak, beceri kazandırma hizmeti sunacaktır.
İstihdam: Yoksulların hem kalkınma projelerine katkıda bulunmalarına hem de gelir elde etmelerine yardımcı olacak bir yöntem de geçici istihdam projeleridir. Bu projeler, kamu istihdamını şişirerek işsizliğe çözüm arama anlamına gelmemektedir. Toplumsal Dayanışma Kurumu, çeşitli kuruluşların çevre düzenleme, çevre koruma, altyapı, toplum hizmeti türündeki geniş ve geçici istihdama dayanan projelerinin işgücü maliyetine kişi başına aylık 150 YTL katkıda bulunacaktır. Bu katkının yılda ortalama 9 ay kadar yapılacağı ve her yıl 1,5 milyon kişinin yararlanacağı hesaplanmıştır. Proje talepleri, proje değerlendirme kurulunca onaylanacaktır. Proje kapsamında istihdam edilen bireylerin sigortalı olmaları ve beceri kazandırma programlarına katılmaları sağlanacaktır. Bu alanda yeterli proje ve talep olmadığı takdirde, Kurum bizzat proje üretiminde ilgili kuruluşlar nezdinde özendirici ve yardımcı olacak, inisiyatif alabilecektir.
Sıfır yoksulluk bütçesi kaynaklarından yılda 2 milyar YTL geçici istihdam projelerine ayrılacaktır. Buradan tek tek kişilere değil, doğrudan projelere katkı sağlanacaktır. Bu katkının özellikle niteliksiz ya da düşük nitelikli emeğin istihdamına yönelik olmasına ve projelerin yoksulluğun yoğun olarak yaşandığı bölge ve kentlerde uygulanmasına özen gösterilecektir.
SIFIR YOKSULLUK BÜTÇESİ
Bütçe Harcamaları
Mevcut bürokratik engeller ve yetersizlikler göz önünde tutularak, yoksullukla mücadele için genel bütçenin içinde Sıfır Yoksulluk Bütçesi adıyla özel bir bütçe bölümü açılacaktır. Sıfır Yoksulluk Bütçesinde halen değişik kurumlarca yürütülen harcama kalemleri yer alacak, ayrıca gerekli görülen yeni harcama kalemleri de bulunacaktır. Bu bütçede öngörülen yeni harcamalar, mevcut hizmet harcamalarının dışında üç kalemden oluşmaktadır. Bunlardan birincisi gıda, sağlık, eğitim gibi temel gereksinimlerin karşılanması için yapılacak doğrudan yardımlardır. Projede, yoksul insanlarımızı 2006 fiyatlarıyla en az 4,50 YTL/günlük bir gelir düzeyine çıkarabilmek için, kişi başına ortalama 0,97 YTL/gün tutarında bir yardım öngörülmektedir. Bu yardımın yıllık bütçesi 2007-2011 yıllarında sırasıyla 6,20, 5,49, 4,25, 2,66 ve 0,89 milyar YTL tutmaktadır. İkinci harcama kalemi, her yıl geçici istihdam projeleri için kişi başına yapılacak kamusal katkı harcamalarından oluşmaktadır. Bunun yıllık büyüklüğü 2 milyar YTL olarak hesaplanmıştır. Meslek ve beceri kazandırma eğitimi, organizasyonu ve mikro kredi sistemi için de yılda ayrıca 600 milyon YTL tutarında bir finansman öngörülmüştür.
2007-2011 döneminde Sıfır Yoksulluk Projesi gereği yapılacak yıllık toplam (yeni ya da ek) harcamalar sırasıyla 8,80, 8,09, 6,85, 5,26 ve 3,49 milyar YTL’dır. Yıllar itibarıyla azalan ilk harcama kaleminin toplam içindeki payı 2007’de yüzde 70,5 iken bu oran 2011’de yüzde 25,5’e kadar düşmektedir. Mevcut hizmet harcamalarıyla birlikte proje dönemi için hesaplanan yıllık toplam bütçe harcamaları sırasıyla 14,93, 14,22, 12,98, 11,39 ve 9,62 milyar YTL’dır. Proje bütçesinin dönem toplamı 63,14 milyar YTL’dır.
Bütçe Kaynakları
2005 itibarıyla yoksullukla mücadele amacıyla devlet bütçesinden yapılan transferlerin GSMH’ya oranı yüzde 1,19 olarak hesaplanmıştır. Buna göre devlet bütçesinden yoksullukla mücadeleye ayrılan miktar 2006 değeriyle 6,13 milyar YTL’dır. Sıfır Yoksulluk Projesi bütçesinde ilk olarak devlet bütçesinden halen GSMH’nın yüzde 1,19’u oranında tahsis edilebilen kaynakların, buna bağlı harcamaların aynı oranda sürmesi öngörülmüştür. Proje döneminde devlet bütçesinden aynı oranda sağlanabilecek kaynak toplamı 2007‘de 6,44, 2008’de 6,89, 2009’da 7,38, 2010’da 7,90 ve 2011’de 8,45 milyar YTL olarak hesaplanmıştır. Bu tahsislerin 5 yıllık dönem toplamı 37,06 milyar YTL’dır.
Proje bütçesinin öteki kaynaklarını, GSMH’ya oranı sabit tutulan bu kaynağın dışında iki kalemde toplayabiliriz. Birinci kalem, Projenin ilk 3 yılı için başvurulacak olan ‘Faiz Dışı Fazla’(FDF)dan aktarılacak kaynağı içermektedir. SHP dokunulmaz kabul edilen yüzde 6,5 faiz dışı fazlayı yüzde 4,5’e indirmeyi ve “yoksulluk için fazla” olarak tanımladığı yüzde 2’yi yoksulluğu yenme ve istihdam yaratma amaçları için kullanmayı öngörmektedir. FDF’dan Sıfır Yoksulluk bütçesine 2007 için 8 milyar YTL, 2008 yılı için 5 milyar YTL ve 2009 yılı için 3 milyar YTL kesinti yapılması planlanmıştır. İkinci kalem, kayıt dışı ekonominin vergilendirilmesi ve vergi denetimlerinin etkin şekilde yapılması yoluyla yaratılacak ek kaynaktır. Çalışmalarımızda İstanbul Mali Müşavirler Odasının çalışmalarından da yararlanarak ve resmi verilere dayanarak kayıt dışı ekonomi ve tahsil edilemeyen vergilerin neden olduğu yıllık vergi kaybının en az 16-17 milyar YTL olduğu kabul edilmiştir. Bu potansiyel kaynak değerlendirilerek, beş yıllık dönemde toplam 10,08 milyar YTL tutarında bir ek vergi gelirinin yoksulluk bütçesine dahil edilmesi öngörülmüştür. Toplam ek kaynakların mevcut harcama düzeyine oranı dönemin ilk yılında yüzde 57, dönemin son yılında ise yüzde 12’dir.
Dönem sonu itibariyle toplam Sıfır Yoksulluk Bütçesi içinde devlet bütçesinden bugünkü oranda yapılacak tahsislerin payı yüzde 58,7, FDF’dan yapılacak kesintilerin payı yüzde 25,3, kayıt dışından ve vergi denetimi yoluyla sağlanacak ek vergi gelirlerinin payı ise yüzde 16’dır. Ayrıca mikro kredi uygulamasının büyük ölçüde uluslararası kuruluşlardan sağlanacak kaynaklardan finanse edilmesi öngörülmektedir. Sıfır Yoksulluk bütçesi için herhangi bir yeni vergi salınması ya da mevcut vergi oranlarının artırılmasına gerek duyulmamış ve planlanmamıştır.
SIFIR YOKSULLUK BÜTÇESİ (milyar YTL)
|
HARCAMALAR |
|||||||||||
|
2007
|
2008
|
2009
|
2010
|
2011
|
Toplam
|
||||||
|
1. Mevcut etkinliklerin sürdürülmesi |
6,13 |
6,13 |
6,13 |
6,13 |
6,13 |
30,65 |
|||||
|
2. Doğrudan Yardımlar |
6,20 |
5,49 |
4,25 |
2,66 |
0,89 |
19,49 |
|||||
|
3. Geçici istihdam projelerine katkı |
2,00 |
2,00 |
2,00 |
2,00 |
2,00 |
10,00 |
|||||
|
4. Meslek ve beceri edindirme eğitimi, mikro kredi |
0,60 |
0,60 |
0,60 |
0,60 |
0,60 |
3,00 |
|||||
|
TOPLAM
|
14,93
|
14,22
|
12,98
|
11,39
|
9,62
|
63,14
|
|||||
|
KAYNAKLAR |
|||||||||||
|
2007
|
2008
|
2009
|
2010
|
2011
|
Toplam
|
||||||
|
1. Mevcut kaynaklar (Merkezi Bütçeden sabit oranda) |
6,44 |
6,89 |
7,38 |
7,90 |
8,45 |
37,06 |
|||||
|
2. FDF’dan kesinti |
8,00 |
5,00 |
3,00 |
- |
- |
16,00 |
|||||
|
3. Kayıt dışı ekonomi, ek vergi tahsilatı |
0,49 |
2,33 |
2,60 |
3,49 |
1,17 |
10,08 |
|||||
|
TOPLAM
|
14,93
|
14,22
|
12,98
|
11,39
|
9,62
|
63,14
|
|||||