Parti Tüzüğü
TÜZÜK
İÇİNDEKİLER
KURULUŞ VE AMAÇ
KURULUŞ
AMAÇ
ÜYELİK
ÜYELİK ANLAYIŞI
ÜYELERİN HAK VE GÖREVLERİ
ÜYE YAZILMA
ADAY ÜYELİĞE BAŞVURMA
ASIL ÜYELİĞE KABUL
MYK KARARI İLE ÜYE YAZIMI
SEÇME VE SEÇİLME YETERLİLİĞİ
YER DEĞİŞTİRME
ÜYELİĞİN DÜŞMESİ
PARTİDEN AYRILMA
YURT DIŞINDAKİ YURTTAŞLARIN ÜYELİK BAŞVURUSU
ÜYE KÜTÜĞÜ
ÖRGÜT
PARTİ ÖRGÜTLERİ
ANA ÖRGÜT KURULLARI
İLÇE ÖRGÜTLERİ
BELDE ÖRGÜTÜ
İLÇE BAŞKANI
İLÇE YÖNETİM KURULU
İL ÖRGÜTLERİ
İL BAŞKANI
İL YÖNETİM KURULU
İLÇE VE İLLERİN SEKRETER, SAYMAN VE EĞİTİM SEKRETERİ ÜYELERİ
GENEL MERKEZ ORGANLARI
GENEL BAŞKAN
PARTİ MECLİSİ
PARTİ MECLİSİNİN GÖREV VE YETKİLERİ
MERKEZ YÜRÜTME KURULU
MERKEZ YÜRÜTME KURULUNUN GÖREV VE YETKİLERİ
MERKEZ YÜRÜTME KURULUNA GÜVENSİZLİK
GENEL SEKRETER
GENEL SAYMAN
KADIN MECLİSİ
GENÇLİK MECLİSİ
YAN ÖRGÜTLER VE PLATFORMLAR
YAN ÖRGÜTLER
PLATFORMLAR
EĞİTİM
PARTİ OKULU
PARTİ DENETMENLERİ
KONGRELER
İLÇE KONGRESİ
OLAĞANÜSTÜ İLÇE KONGRESİ
İL KONGRESİ
OLAĞANÜSTÜ İL KONGRESİ
KURULTAY
KURULTAYIN OLUŞUMU
KURULTAYIN YETKİLERİ
OLAĞANÜSTÜ KURULTAY
DANIŞMA ORGANLARI
KÜÇÜK KURULTAY
İLÇE VE İL DANIŞMA KURULLARI
ADAYLIK
ADAYLIĞA BAŞVURMA
PARTİ ADAYLARININ BELİRLENMESİ
ÖN SEÇİM
ADAYLARIN MERKEZ ORGANINCA SAPTANMASI
YEREL SEÇİMLERDE PARTİ ADAYLARININ BELİRLENMESİ
PARTİ ADAYLARININ BİLDİRİLMESİ
ADAY LİSTELERİNDEKİ EKSİKLERİN TAMAMLANMASI
PARTİ GRUPLARI
TBMM GRUBU
TBMM GRUP DİSİPLİN KURULU
BELEDİYE VE İL GENEL MECLİSİ GRUPLARI
SİYASİ AHLAK VE DİSİPLİN İŞLERİ
SİYASİ AHLAK KURALLARI
GÖREVDEN ÇEKİLME
GÖREVDEN AYIRMA
DİSİPLİN KURULLARI
DİSİPLİNE SEVK YETKİSİ
PARTİ SUÇLARI
DİSİPLİN CEZALARI
KARARLAR
İTİRAZLAR
DİSİPLİN KURULLARINA İLİŞKİN ORTAK İLKELER VE KURALLAR
BAĞIŞLAMA
MALİ HÜKÜMLER
GEÇİCİ MADDE 1:
GEÇİCİ MADDE 2:
YÜRÜRLÜK
TÜZÜK
KURULUŞ VE AMAÇ
KURULUŞ
Madde 1- Sosyaldemokrat Halk Partisi, sosyal demokrasinin, Sosyalist Enternasyonal kararları ile zenginleşmiş ilkelerine inanmış; dünya halklarını ayrımsız dost ve kardeş bilen; insanların özgür ve eşit olarak doğduklarını ve insan haklarının dünyanın her yerinde ve hiçbir ayrıcalık tanımadan, insanların yalnızca insan olmalarından ötürü, daha doğmadan önce kazanmış oldukları haklar olduğunu savunan; üzerinde yaşadıkları toprakların binlerce yıllık geçmişine ve tarih ve kültür mirasına gururla sahip çıkan; Türkiye Cumhuriyetinin temelini oluşturan Milli Misakın ve Ulusal Kurtuluş Savaşının şanlı mirasının sahipleri olduklarına inanan; toplumumuzu çağdaş uygarlık düzeyine çıkarmayı hedefleyen Atatürk devrimlerinin ve onun yönlendirdiği aydınlanma çağının bekçisi; ekonomik kalkınmaya ulaşmış, kültürel gelişmesini sağlamış ve demokratikleşmesini gerçekleştirmiş bir Türkiye’yi dünya uluslarının bağımsız, özgür ve eşit bir unsuru yapmayı amaçlarken ulus devlet ülküsünü de koruyan; kendisini ifade etmekten çekinmeyen, yurttaş bilinci ve sorumluluğu ile hareket eden; siyasal tercihlerini açıkça, yaşamlarını zihinsel ve bedensel emeğiyle kazanan sınıflardan ve çalışan, istihdam yaratan ve üreten toplumsal katmanlardan yana koyan; yüzü uygarlığa, aydınlığa ve geleceğe dönük insanların oluşturduğu bir siyasal kuruluştur.
Partinin merkezi Ankara, kısaltılmış adı SHP’dir. Amblemi, kırmızı zemin üzerinde elinde zeytin dalı tutan insan figürü ile SHP yazısı ve altta 2002 kuruluş tarihi yazılı olan şekildir.
AMAÇ
Madde 2- Sosyaldemokrat Halk Partisinin amacı, yukarıda belirtilen ilke ve tanımlar doğrultusunda, insan haklarına ve hukukun üstünlüğüne dayanan, çağdaş, katılımcı ve çoğulcu demokrasinin yerleşmesine katkıda bulunan; uluslararası ve ulusal toplumda dayanışmayı, örgütlü insanların her üretim ve yönetim biriminde yönetime katılmalarını öngören; insanı en yüce konumuna getirmeyi hedefleyen; sosyal adaleti gerçekleştirecek; insanların kendilerini yeteneklerinin en üst sınırına kadar geliştirebilecekleri ve böylelikle toplumsal sonuçlarda eşitliği sağlamaya muktedir bir siyasal iktidar oluşturmak ve bunun için üyelerini bilimin ve teknolojinin gelişmesine koşut olarak sürekli eğitmeyi ve toplumun yararına sunabilecekleri bilgi ve becerilerini olabildiğince yükseltmeyi sağlayacak çalışmaların tümünü eksiksiz yapmaktır.
ÜYELİK
ÜYELİK ANLAYIŞI
Madde 3- SHP’de üyeler partinin esasını oluştururlar.
Bu nedenle SHP, parti üyelerinin siyasette anlayış ve amaç birlikteliği içinde olabilmelerini sağlamayı en önemli görev bilir.
SHP bu amacı gerçekleştirmek için, üstlendiği eğitim görevini tüm olanaklarını kullanarak gecikmeksizin yerine getirir.
SHP üyelerini, parti görevleri ve ülke yönetimi için hazırlanmaya, bunun için bilgi ve becerilerini artırmaya yöneltir ve bunun koşullarını sağlar.
Parti, her üyesinden, toplum içinde partinin en sorumlu yerindeymiş gibi davranmasını bekler ve izler.
SHP, üyelerinden yaşam alanları içerisindeki sivil toplum örgütlerinde yer almalarını ve etkinlik göstermelerini bekler.
ÜYELERİN HAK VE GÖREVLERİ
Madde 4-
A) HAKLAR
Partinin tüm görevleri, Tüzük kuralları içinde parti asıl üyelerine açıktır.
Tüm üyeler parti hukuku, uygulamalar, parti politikaları ile ilgili olarak bilgilenme hakkına sahiptirler.
Tüm üyeler katılmaları tüzükle öngörülen kurullarda görüşlerini özgürce açıklamak hakkına sahiptirler.
B) GÖREVLER
Tüm parti üyeleri, parti tüzüğünü ve programını öğrenmekle, partinin ilkelerini, programını, Kurultay kararlarını, seçim bildirgelerini en geniş toplum kesimlerine yaymakla,
Seçildikleri ya da görevlendirildikleri parti kurullarının toplantılarına ve yürütme işlemlerine katılmakla,
Çağrıldıkları tüm eğitim etkinliklerine katılmakla,
Seçimlerde parti adaylarını kazandırmak için gerekli bütün çalışmaları yapmakla,
Partiye düşünsel anlamda katkıda bulunmak için tüm çabayı göstermekle,
Sivil toplum örgütleri, sosyal veya mesleki kuruluşlarına üye olmak, onların etkinliklerine katılmak ve buralarda ortaya çıkan görüş ve önerileri parti organlarına aktarmakla,
Partiye yılda 12 (oniki) – 6.000 (altıbin)YTL. arası ödenti vermekle yükümlüdürler.
ÜYE YAZILMA
Madde 5- 18 yaşını dolduran, medeni ve siyasal haklarını kullanma yeterliliği olan, Parti Tüzüğünü, Programını ve ilkelerini benimseyen ve yasalarca siyasal partilere üye olmaları yasaklanmış olmayan her yurttaş partiye üye olabilir.
Üyelik için başvuranlar arasında sınıf, din, dil, ırk, cins, mezhep, aile, zümre ve meslek ayırımı gözetilmez.
ADAY ÜYELİĞE BAŞVURMA
Madde 6- Partiye üye olmak isteyenler, sürekli olarak oturdukları, okudukları ya da çalıştıkları yerin bulunduğu ilçe başkanlığına bizzat veya internet aracılığıyla başvururlar. Bizzat başvuranlar kimliklerini göstererek ve fotokopisini ekleyerek kendilerine verilecek, vatandaşlık numarasının da sorulduğu başvuru formunu üç suret olarak eksiksiz doldurup imzalarlar. Partiye giriş ödentisini ödeyip makbuzun seri numarasını da başvuru formundaki bölümüne kaydederler. Internetle başvuru yöntemi Üye Yazım Yönetmeliğinde düzenlenir.
Başvuruda bulunanlardan 10 YTL. giriş ödentisi alınır. Giriş ödentisinin miktarı ve Üyelik Ödentisinin alt ve üst sınırları her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için Vergi Usul Kanunu Hükümleri uyarınca tespit ve ilan olunan yeniden değerleme oranında arttırılır.
İlçe görevlisi, başvuruda bulunan üyeye bir alındı belgesi verir.
İlçe Yönetim Kurulu en geç on beş gün içinde bu başvuruyu inceleyip, uygun gördüklerini aday üye kayıt defterine kaydeder. Başvuru formunun bir suretini İl Başkanlığına, bir suretini de Genel Sekreterliğe gönderir.
Üyeliği kabul edilmeyenler, kendilerine yapılacak bildirimi takiben on gün içinde İl Yönetim Kuruluna itiraz edebilirler. İl Yönetim Kurulunca, İlçe yönetiminin görüşü alındıktan sonra verilecek karar kesindir.
Aday üyelik başvuru tarihinde başlar ve süresi üç aydır. Bu süre içinde aday üye listesi ilçe merkezinde askıda tutulur.
Aday üye bu üç aylık süre içerisinde oturduğu yerden ikametgah veya çalıştığı iş yerinden çalışma belgesi getirmek zorundadır. Aday üye bu süre zarfında parti okulunca hazırlanan bir temel eğitim programından geçirilir. Bu arada Parti tarafından verilecek görevleri de yerine getirir.
ASIL ÜYELİĞE KABUL
Madde 7- Aday üyenin asıl üyeliğe geçirilip geçirilmeyeceğine üç ayın sonunda İlçe Yönetim Kurulunca karar verilir. Bu karar verilirken aday üyenin eğitim programlarına ve parti etkinliklerine katılmaya gösterdikleri özen dikkate alınır. Çeşitli nedenlerle eğitim hizmetinin verilememesi asıl üyeliğe geçişe engel değildir. Bu koşulda 10. madde hükümleri saklıdır. İlçe yönetimi aksine bir karar vermedikçe asıl üyelik kendiliğinden kesinleşir.
İlçe yönetimince asıl üyeliğe kabul edilmeyenlerin on gün içinde İl Yönetim Kuruluna itiraz hakları vardır. İl yönetimince en geç on gün içinde verilecek karar kesindir.
Asıl üyeliğe kabul edilenler ilçe yönetimince liste halinde İl Başkanlığına ve Genel Sekreterliğe bildirilir. Burada parti asıl üyeleri kütüğüne kayıtları yapılanlar için Genel Sekreterlikçe hazırlanacak Parti Asıl Üye Kimliği, üyeye verilmek üzere ilçe yönetimine gönderilir.
MYK KARARI İLE ÜYE YAZIMI
Madde 8– Merkez Yürütme Kurulu örgütün ya da Genel Başkanın önerisiyle Partiye yararlı olacağı düşünülen kişileri doğrudan asıl üye kaydedebilir.
Partiye bu şekilde kaydedilmiş olanlar asıl üyelik haklarını kullanmakla birlikte, Parti Okulunca hazırlanacak bir eğitimden geçmek zorundadırlar.
Bu madde uyarınca üye yapılacakların sayısı o ilçe örgütündeki mevcut üyelerin yüzde onunu geçemez. İlk defa ve/veya yeniden oluşturulan ilçe örgütlerinde bu fıkradaki sınırlama uygulanmaz.
YURT DIŞINDA İKAMET EDEN YURTTAŞLARIN ÜYELİK BAŞVURUSU
Madde 9- Yurt dışında ikamet eden yurttaşlar üyelik başvurularını doğrudan yazıyla veya internet ortamında Genel Merkez Üye Yazım Birimine yaparlar.
SEÇME VE SEÇİLME YETERLİLİĞİ
Madde 10- Partide gerek parti içi görevlere, gerekse genel ve yerel yönetim seçimlerinde aday olabilmek ve oy kullanabilmek için,
a- Asıl üye olmak,
b- Çağrıldığı parti içi eğitim programlarına katılmış olmak,
c- Ödentisini vermiş olmak gereklidir.
MYK kararı ile üye olanlarda daha sonra eğitimden geçmek koşulu ile “b” bendindeki şart aranmaz.
Parti üyesi olmaksızın aday adayı ve aday olabilmek MYK’nın iznine bağlıdır.
YER DEĞİŞTİRME
Madde 11- Partinin birden çok ilçe örgütüne üye olunamaz. Aksi halde son yazılma tarihinden önceki yazımlar geçersizdir.
Partiye yazılı olduğu ilçeden ayrılan üye adres değişikliğini eski ve yeni ilçesine bildirmekle yükümlüdür. İlçe yönetimi bu işlemi kendiliğinden de yapabilir. Yazılı olduğu ilçe içerisinde adres değiştiren üye de yeni adresini ikametgah belgesi ve benzeri belgelerle ilçe yönetimine bildirmekle yükümlüdür. İlçe yönetimleri adres değişikliklerini Genel Sekreterliğe bildirirler.
ÜYELİĞİN DÜŞMESİ
Madde 12- Aday ya da asıl bir üyenin parti üyeliğinin düşmesi şu hallerde olur:
a) Üyelik başvurma belgesinde gerçek dışı bilgi verdiği saptandığında,
b) Üye yazımı sırasında yasaların ve tüzüğün aradığı nitelikleri taşımadığı anlaşıldığında,
c) Üye olabilmek için aranılan niteliklerin üyelik sonrasında yitirildiği anlaşıldığında,
d) Disiplin suçları nedeniyle yetkili kurulların verdiği karar sonucu,
e) Üyelik yükümlülükleri, uyarılara rağmen yerine getirilmediğinde,
f) Üyenin ölümü halinde,
Bu koşullarda ilçe yönetimi üyenin üyeliğinin düşürülmesi kararını alıp, il yönetimine bildirir. İl yönetimi on beş gün içerisinde gerekli incelemeyi yapıp üyeliği düşürülmesi gerekenleri Genel Sekreterliğe bildirir. Üyeliğinin silinmesine gerek görmediklerini gerekçeleriyle birlikte ilçe yönetimine iletir.
Üyeliği düşürülen üye kararın kendisine tebliğinden başlayarak on gün içinde Parti Genel Sekreterliğine itiraz hakkına sahiptir. Bu itiraz üzerine MYK’nın on gün içerisinde vereceği karar kesindir.
PARTİDEN AYRILMA
Madde 13- Her üyenin dilediğinde bir gerekçe bildirerek ya da bildirmeksizin üyelikten ayrılma hakkı vardır. Partiden ayrılmak isteyen üye kayıtlı olduğu ilçe yönetimine yazılı olarak başvurur. İlçe Başkanlığı, ayrılmak isteyen üyenin adını aday veya asıl üye defterinden siler ve on gün içinde İl Başkanlığına ve Genel Sekreterliğe bildirir. Ayrılan üyenin parti kimlik belgesi ayrılma dilekçesi ile birlikte geri alınır.
ÜYE KÜTÜĞÜ
Madde 14- Üye yazımları tüzükte ve yönetmelikte belirlenen kurallara uygun olarak Genel Merkez Üye Yazım Birimince bilgisayar ortamına aktarılarak Genel Merkezde toplanır. Böylece Parti Üye Kütüğü oluşturulur.
Parti içi seçimlerde Genel Merkez kayıtları esas alınır.
Üyelikle ilgili olarak diğer ayrıntılı hususlar Üye Yazım Yönetmeliği ile düzenlenir.
ÖRGÜT
PARTİ ÖRGÜTLERİ
Madde 15- Parti örgütü :
1- Ana Örgütler
2- Yan Örgütler’den oluşur.
ANA ÖRGÜT KURULLARI
Madde 16- Ana örgüt kurulları; ilçe örgütü, il örgütü, merkez organları, T.B.M.M. Parti Grubu, İl genel Meclisleri grupları ve belediye meclisleri gruplarından oluşur.
A) İLÇE ÖRGÜTÜ
a) İlçe Kongresi
b) İlçe Başkanı
c) İlçe Yönetim Kurulu
c) Belde Örgütü
d) İlçe gençlik ve kadın meclisleri
B) İL ÖRGÜTÜ
a) İl Kongresi
b) İl Başkanı
c) İl Yönetim Kurulu
d) İl Disiplin Kurulu
e) İl Gençlik ve kadın meclisleri
C) GENEL MERKEZ ORGANLARI
a) Kurultay
b) Genel Başkan
c) Parti Meclisi
d) Merkez Yürütme Kurulu
e) Merkez Disiplin Kurulu
f) Gençlik Meclisi
g) Kadın Meclisi
E) PARTİ GRUPLARI
a) T.B.M.M.Grubu Genel Kurulu
b) T.B.M.M.Grubu Yönetim Kurulu
c) T.B.M.M. Grubu Disiplin Kurulu
d) İl Genel Meclisleri Parti Grupları
e) Belediye Meclisleri Parti Grupları'dır.
İLÇE ÖRGÜTLERİ
Madde 17- İlçe örgütü; ilçe kongresi, ilçe başkanı, ilçe yönetim kurulu, İlçe Gençlik ve Kadın Meclisleri ile belde örgütleri yönetiminden oluşur.
BELDE ÖRGÜTÜ
Madde 18- İl ve ilçe merkezleri dışında, belediye örgütü olan ve en az üç parti üyesi bulunan yerlerde Belde Örgütü kurulur. Belde örgütlerinin yönetim üye sayısı, en az bir yönetici olmak üzere beldenin nüfus ve diğer özelliklerine göre İl Yönetim Kurullarınca belirlenir.
İLÇE BAŞKANI
Madde 19- İlçe Başkanları ilçelerinde partiyi temsil ederler.
Başkanı oldukları yönetim kurulunun tüzük ve yönetmelik kuralları içerisinde düzenli bir şekilde çalışmasını sağlarlar.
Yönetim kurulu üyelerini ve tek tek partilileri parti çalışmaları ile ilgili olarak görevlendirirler. Ancak üst kurulların ve disiplin kurullarının üyelerine bu şekilde görev verilemez.
İlçelerinde kamu kuruluşları, tüzel ve özel kişiler ile parti adına yazışır ve ilişki kurarlar.
İlçelerindeki genel ve yerel yönetimlerin özellikle imar, kültür ve tabiat varlıklarının korunması ve diğer konulardaki uygulamalarını izler, eleştirir, gerekli uyarıları yapar ve durumdan İl Başkanlığını ve Genel Merkezi haberdar ederler.
İlçenin iktisadi, toplumsal ve kültürel kalkınmasına katkıda bulunacak projelerin oluşturulmasını ve bu projelerin Genel Merkezin bilgisine sunulmasını sağlarlar. Bu amaçla ilçelerinin özel sorunları ile ilgili olarak çalışma grupları oluşturur, sivil toplum örgütleri ile etkinlikler düzenlerler.
Partinin programını ilçelerinde açıklamak, partiyi tanıtmak, seçmeni oy vermeye yöneltmek için etkinlikler düzenlerler.
İlçe Başkanına yokluğunda İlçe Sekreteri vekalet eder.
Ölüm, istifa ve diğer nedenlerle ilçe başkanlığının boşalması durumunda ilçe yönetim kurulu en geç yedi gün içinde ilçe sekreterinin çağrısı ile toplanır ve Yönetim Kurulu içinden ya da dışarıdan bir partili üyeyi İlçe Başkanı olarak seçer.
İLÇE YÖNETİM KURULU
Madde 20- İlçe Yönetim Kurulları atamalarda bir başkan ve en az dört yönetim kurulu üyesinden oluşur.
Kongrelerde ise:
a) Nüfusu 50.000’e kadar olan ilçelerde bir Başkan ve altı üye
b) Nüfusu 100.000’e kadar olan ilçelerde bir Başkan ve sekiz üye
c) Nüfusu 300.000’e kadar olan ilçelerde bir Başkan ve on üye
d) Nüfusu 300.000’in üzerinde olan ilçelerde bir Başkan ve on iki üye seçilir.
İlçe Kadın meclisi ve İlçe Gençlik Meclislerinin seçilmiş Başkanları İlçe Yönetim Kurulunun doğal üyesidirler.
İlçe Yönetim Kurulları olağan olarak on beş günde bir toplanırlar. En az üç kez üst üste mazeretsiz olarak toplantıya katılmayan üyenin üyeliği düşmüş sayılır. Bu şekilde üyeliği düşen, istifa, ölüm ve diğer nedenlerle boşalan yönetim kurulu üyelikleri için yedekler cinsiyet kotası gözetilerek çağırılır. Tüm yedek üyeler göreve çağırıldığı halde yönetim kurulunun 2/3 çoğunluğunu sağlayamayan ilçe yönetim kurulları ile üç kez üst üste yeterli çoğunlukla toplanamadığı il yönetimi veya MYK’ca tespit edilen ilçe yönetimleri düşmüş sayılır ve yerlerine il yönetimince atama yapılır. Bu şekilde oluşan ilçe yönetimleri en geç doksan gün içinde İlçe Kongresini toplantıya çağırarak organ seçimlerini yenilerler.
İlçe Yönetim Kurulunun görevleri şunlardır:
a) Partinin ilkelerini, programını, seçim bildirgelerini, halka anlatmak, partinin oy potansiyelini artırmaya çalışmak, aleyhte propagandaları karşılamak,
b) Tüzük kurallarını, kongre kararlarını, üst yönetim birimlerinin istem ve kararlarını uygulamak,
c) Alt yönetim birimlerinin çalışmalarını denetlemek ve daha etkin çalışmalarını sağlamak,
d) İlçelerindeki genel ve yerel yönetimlerin ve diğer partilerin çalışmalarını izlemek ve gerek gördüklerini üst yönetim birimlerine iletmek,
e) Tüm seçimlerde parti adaylarını kazandırmak ve başarılı bir sonuç alınması için çalışmak. Bunun için gerekli çalışma programlarını düzenlemek, seçim örgütlenmesini yapmak, sandık görevlilerini belirlemek, eğitmek ve seçim sonuçları kesin olarak alınıncaya dek görevleri başında bulunmalarını sağlamak,
f) Yörelerine özgü iktisadi ve sosyal sorunlar ile ilgili verileri toplamak, araştırmalar yapıp tartışmak, karar almak ve sonuçlarını üst yönetim birimlerine iletmek,
g) İl Yönetimini bilgilendirerek ilçelerinde kamuoyuna dönük siyasal, toplumsal, kültürel etkinlikler düzenlemek,
h) Çeşitli ulusal ve yöresel sorunlarla ilgili olarak çalışma yapmak üzere, Düşünce Platformları oluşturmak,
i) Parti çalışmalarında bulunmak üzere gerek gördüğü yerlerde sokak, mahalle, köy, işyeri, site v.b. görevliler atamak,
j) Kendi arasından gizli oyla ve katılanların salt çoğunluğu ile bir sekreter ve bir sayman seçmek,
k) Belde örgütlerini atamak,
İL ÖRGÜTLERİ
Madde 21- İl örgütü; İl Kongresi, İl Başkanı, İl Yönetim Kurulu, İl Gençlik ve Kadın Meclisleri yönetiminden oluşur.
İL BAŞKANI
Madde 22- İl Başkanları illerinde partiyi temsil ederler.
Başkanı oldukları yönetim kurullarının tüzük ve yönetmelik kuralları içerisinde düzenli bir şekilde çalışmalarını sağlarlar.
Yönetim Kurulu Üyelerini ve tek tek partilileri, parti çalışmaları ile ilgili olarak görevlendirirler. Bu görevlendirme Parti Meclisi ve Merkez Disiplin Kurulu üyeleri için yapılamaz.
İllerinde kamu kuruluşları, tüzel ve özel kişiler ile parti adına yazışır ve ilişki kurarlar.
İllerindeki genel ve yerel yönetimlerin özellikle imar, kültür ve tabiat varlıklarının korunması ile iktisadi, toplumsal ve diğer konulardaki uygulamalarını izler, eleştirir, gerekli uyarıları yapar ve durumdan genel merkezi haberdar ederler.
İllerinin iktisadi, toplumsal ve kültürel kalkınmasına katkıda bulunacak projelerin oluşturulmasını ve projelerin Genel Merkezin bilgisine sunulmasını sağlarlar. Bu amaçla illerinin özel sorunları ile ilgili olarak çalışma grupları oluşturur, sivil toplum örgütleri ile etkinlikler düzenlerler.
Partinin programını illerinde açıklamak, partiyi tanıtmak, seçmeni oy vermeye yöneltmek için sosyal, kültürel ve sportif etkinlikler düzenler, ilçe yönetimlerinin çalışmalarını eşgüdümler ve denetlerler.
İl Başkanına yokluğunda İl Sekreteri vekalet eder.
Ölüm, istifa ve diğer nedenlerle İl Başkanlığının boşalması durumunda İl Yönetim Kurulu en geç on beş gün içinde İl Sekreterinin çağrısı ile toplanır ve Yönetim Kurulu içinden ya da dışından bir partili üyeyi İl Başkanı olarak seçer.
İL YÖNETİM KURULU
Madde 23- İl Yönetim Kurulları atamalarda bir Başkan ve en az altı yönetim kurulu üyesinden oluşur.
Kongrelerde ise:
a) Nüfusu 100.000’e kadar olan illerde bir Başkan ve on üye
b) Nüfusu 300.000’e kadar olan illerde bir Başkan ve on iki üye
c) Nüfusu 2.000.000’a kadar olan illerde bir Başkan ve on dört üye
d) 2.000.000 üzerindeki illerde bir Başkan ve on altı üye yönetime seçilir.
İl Kadın Meclisi ve İl Gençlik Meclislerinin seçilmiş Başkanları İl Yönetim Kurulunun doğal üyesidirler.
İl Yönetim Kurulları olağan olarak on beş günde bir toplanırlar. En az üç kez üst üste mazeretsiz olarak toplantıya katılmayan üyenin üyeliği düşmüş sayılır. Bu şekilde üyeliği düşen, istifa, ölüm ve diğer nedenlerle boşalan yönetim kurulu üyelikleri için yedekler cinsiyet kotası gözetilerek çağrılır. Tüm yedek üyeler göreve çağrıldığı halde yönetim kurulunun 2/3 çoğunluğunu sağlayamayan İl Yönetim Kurulları ile üç kez üst üste yeterli çoğunlukla toplanamadığı MYK’ca tespit edilen il yönetimleri düşmüş sayılır ve yerine MYK tarafından atama yapılır. Bu şekilde oluşan il yönetimleri en geç doksan gün içinde İl Kongresini toplantıya çağırarak organ seçimlerini yenilerler.
İl Yönetim Kurulunun görevleri şunlardır:
a) Partinin ilkelerini, programını, seçim bildirgelerini halka anlatmak, partinin oy potansiyelini arttırmaya çalışmak, aleyhte propagandaları karşılamak,
b) Tüzük kurallarını, kongre kararlarını, üst yönetim birimlerinin istem ve kararlarını uygulamak,
c) Alt yönetim birimlerinin çalışmalarını denetlemek ve daha etkin çalışmalarını sağlamak,
d) İlçe veya illerde genel ve yerel yönetimlerin ve diğer partilerin çalışmalarını izlemek ve gerek gördüklerini üst yönetim birimlerine iletmek,
e) Tüm seçimlerde parti adaylarını kazandırmak ve başarılı bir sonuç alınması için çalışmak. Bunun için gerekli çalışma programlarını düzenlemek, seçim örgütlenmesini yapmak, sandık görevlilerini belirlemek, eğitmek ve seçim sonuçları kesin olarak alınıncaya dek görevleri başında bulunmalarını sağlamak,
f) Yörelerine özgü iktisadi ve sosyal sorunlar ile ilgili araştırmalar yapıp tartışmak,kararlar almak ve sonuçlarını üst yönetim birimlerine iletmek,
g) Üst yönetimi bilgilendirerek ilçe veya illerde kamuoyuna dönük siyasal, toplumsal, kültürel etkinlikler düzenlemek,
h) Çeşitli ulusal ve yöresel sorunlarla ilgili olarak çalışma yapmak üzere Düşünce Platformları oluşturmak,
i) Parti çalışmalarında bulunmak üzere gerek gördüğü yerlerde, sokak, mahalle, köy, işyeri, site görevlileri atamak.
j) Kendi arasından gizli oyla bir sekreter ve bir sayman seçmek.
k) İl dahilindeki ilçelerde kurucu yönetimleri atamak.
İlçe ve il örgütlerinin çalışma usul ve esasları ile kongrelerin çalışmalarına ve seçimlere ilişkin usul ve esaslar, yönetmeliklerle düzenlenir.
İLÇE VE İLLERİN SEKRETER, SAYMAN VE EĞİTİM SEKRETERİ ÜYELERİ
Madde 24- İlçe ve il yönetim kurulları kendi aralarından gizli oyla ve katılanların salt çoğunluğu ile bir Sekreter, bir Sayman seçerler. İlçe ve İl Başkanları bunun dışında bir üyeyi Eğitim Sekreteri olarak görevlendirirler.
Sekreter:
a- Partinin kendi düzeyindeki her türlü yazışma işlerini yürütür,
b- Yönetim kurulu toplantılarını düzenler,
c- Parti çalışmalarının yürütülmesinde ve denetlenmesinde Başkana yardımcı olur.
Sayman :
a- İlçe veya ilinde yönetimin hesap işlerini yürütmekle görevlidir. Bu çerçevede bütçe ve gelir gider tablolarını hazırlar.
b- Alt yönetim birimlerinin hesaplarını denetler,
c- İlçelerde üye ödentilerini toplar. Ödentilerini ödemeyen üyeleri izler ve uyarır.
d- Partinin taşınır ve taşınmaz mallarının korunmasını sağlar.
Eğitim Sekreteri:
İlçesinde veya ilinde partinin eğitim programlarını bir üst kurulla eşgüdüm içinde düzenler ve yürütür.
GENEL MERKEZ ORGANLARI
GENEL BAŞKAN
Madde 25- Partiyi Genel Başkan temsil eder.
Genel Başkan, disiplin kurulları dışında bütün parti örgütünün başıdır.SHP’de Genel Başkan, seçme ve seçilme haklarına sahip partili üyelerin eğilim oyları sonucu belirlenir ve Kurultay üyelerince seçilir.
Kurultayda Genel Başkanlığa aday olmak isteyenler, kongreler ve kurultay takviminin ilanından sonra takvimde belirtilen süreler içinde kurultay üyelerinin en az yüzde beşinin yazılı önerileri ve özgeçmişleri ile birlikte Genel Sekreterliğe başvururlar. Genel Sekreterlik bu başvuruları ve özgeçmişleri tüm parti örgütlerine gönderir. Merkez Yürütme Kurulunca belirlenen bir tarihte, tüm ilçelere ve illere konulan sandıklarda seçme ve seçilme hakkına sahip asıl üyeler, Genel Başkan adayları için oy kullanırlar. Bu oylamanın sonucunda, katılan üye oylarının salt çoğunluğunu alan aday Genel Sekreterlikçe Kurultaya bildirilir. Eğer salt çoğunlukta oy alan aday çıkmazsa, en çok oy alan iki aday Kurultaya Genel Başkan adayları olarak sunulurlar. Bu aday veya adayların dışında Kurultayda Genel Başkanlığa aday olunamaz.
Genel Başkanlık seçimi için yapılacak yoklama, parti denetmenlerinin gözetiminde yapılır. Tek Genel Başkan adayı olması durumunda yukarıda sözü edilen ön yoklama yapılmaz. Genel Başkan, kurultaydan olağan kongre süresi için seçilir.
Yedi yıl Genel Başkanlık görevinde bulunanlar, ondan sonraki dönemde Genel Başkanlığa aday olamazlar.
Genel Başkan, istediği hallerde Kurultayı, parti yönetim birimlerini, kurul ve organları ve parti görevlilerini birlikte ya da ayrı ayrı toplantıya çağırabilir.
Genel Başkan, parti görevlerinin yürütülmesi için gerekli gördüğü her türlü hususu her kademedeki parti örgütüne bildirir ve sonuçlarını denetler.
Genel Başkan MYK Üyeleri arasından uygun gördüğü sayıda Genel Başkan Yardımcısı görevlendirir ve yetkilendirir.
Genel Başkana yokluğunda Genel Sekreter vekalet eder. İkisinin birden yokluğu durumunda Genel Başkanın yazılı olarak görevlendireceği bir Genel Başkan Yardımcısı vekalet görevini yürütür.
Genel Başkanlık, istifa, ölüm ve diğer nedenlerle boşaldığında, Genel sekreter en geç üç gün içinde Parti Meclisini toplantıya çağırır. Parti Meclisi en geç otuz gün içinde olmak üzere genel başkanlık oylaması yapılacak bir tarih belirler ve Tüzüğün Genel Başkan seçimlerine ilişkin hükmü süreleri kısaltılarak yerine getirilir.
Genel başkan adaylarının oylanacağı Kurultay toplantısı kırk beş günü aşmayan bir sürede gerçekleştirilir.
PARTİ MECLİSİ
Madde –26 Parti Meclisi, Kurultaydan sonra Partinin en yetkili organıdır.
Genel Başkan Parti Meclisinin Başkanıdır.
Parti Meclisi Kurultayca seçilen altmış üye ile Genel Başkan’dan oluşur. Kurultayda aynı sayıda yedek üye seçilir. Kadın ve Gençlik Meclislerinin Genel Merkez düzeyindeki seçilmiş başkanları Parti Meclisinin doğal üyesidirler. Kurultayda Parti Meclisi üyeliğine aday olmak isteyenler en az yedi gün öncesinde genel Sekreterliğe kısa özgeçmişleri ile birlikte başvururlar. Genel sekreterlik bu başvuruları ve özgeçmişleri soyadı sırasına göre düzenleyip Kurultay üye sayısı kadar çoğaltmak ve üyelere dağıtmakla yükümlüdür.
Parti Meclisi seçimlerinde çarşaf liste uygulaması esastır. Seçimler yargı gözetiminde ve seçim kurulu kurallarına uygun olarak yapılır.
Parti Meclisinde her iki cinsiyetten üyelerin sayısı aday varsa yüzde otuz üç oranından az olamaz. Kurultayda kullanılan geçerli oyların yüzde onundan az oy alanlar Parti Meclisi asıl ve yedek üyeliklerine seçilmiş sayılmazlar.
Yazılı mazereti olmaksızın üç kez üst üste Parti Meclisi toplantısına katılmayan üyelerin üyeliği Parti Meclisi kararıyla düşer.
Parti Meclisi üyeliklerinin boşalması halinde, yerine sırası ile ve cinsiyet kotası gözetilerek yedek üyeler çağırılır. Tüm yedek üyeler çağırıldığı halde Parti Meclisi Üye tam sayısının 2/3 oranının altına düşmüşse Genel Başkan Kurultayı toplantıya çağırarak Parti Meclisi seçimlerini Tüzüğe uygun olarak yeniler.
Parti Meclisi, partinin genel politikalarını belirler.
Parti Meclisi olağan olarak iki ayda bir toplanır. Genel Sekreter, Genel Başkanın görüşünü
alarak gündemi hazırlar ve üyelere en az üç gün önce, incelenecek yazı, tasarı ve belgelerle birlikte duyurur.
Üyelerin 1/3’ünün görüşülmesini yazılı olarak istediği konular da gündeme alınır.
Genel Başkan gerek gördükçe Parti Meclisini toplantıya çağırabilir. Ayrıca üyelerin 1/3’ünün yazılı istemi ile de, isteyenlerin belirleyeceği gündemle Parti Meclisi toplantıya çağrılır.
PARTİ MECLİSİNİN GÖREV VE YETKİLERİ
Madde 27- Parti Meclisinin görev yetkileri şunlardır:
a) Yasalar ve tüzükle Kurultay’a verilmiş yetkiler dışında bütün kararları alabilir.
b) Parti programı ve Kurultay kararları çerçevesinde partinin politikalarını ve stratejisini belirler. Seçim bildirgesini hazırlar. Parti politikalarının halka anlatılıp benimsetilmesi için gerekli çalışmaları yapar.
c) Partinin hükümet kurmasını, koalisyon ortağı olmasını, hükümetten çekilmesini görüşerek karara bağlar. Bu kararlarda TBMM grubu başkan vekilleri ile grup Yönetim Kurulu üyeleri de oylamaya katılırlar.
d) Partinin kurduğu, ya da katıldığı hükümetlerin programı üzerindeki görüşlerini bildirir.
e) Kurultaya sunulmak üzere, partinin çalışma raporunu ve parti politikaları ile ilgili olarak Kurultayın almasını öngördüğü kararların taslaklarını hazırlar. İllerden gelen, il kongrelerince alınmış karar tasarılarını inceler. Uygun gördüklerini Kurultaya sunulmak üzere görüşülmesi için hazırlık komisyonlarına gönderir. Hazırlık komisyonundan gelen raporları inceleyerek, Kurultaya sunulup sunulmamasına karar verir.
f) Yıllık bütçeyi görüşüp karara bağlar, kesin hesabı onaylar veya reddeder.
g) Parti tüzüğü veya programında yapılması öngörülen değişiklikleri görüşerek, Kurultaya sunulacak önerileri hazırlar.
h) Partinin tüzel kişiliğine son verme ya da başka partiyle birleşme hallerinde, Kurultaya sunulmak üzere görüş belirler.
i) Seçimlere katılıp katılmamayı, seçimlerde tüzükte yazılı hükümlere göre uygulanacak aday saptama yöntemini belirleyip kararlaştırır.
j) Milletvekili genel ve ara seçimlerinde partinin kontenjan adaylarını belirler. Gerekli durumlarda yerel yönetim seçimlerinde aday belirler.
k) Kendi arasından Genel Başkanın veya Parti Meclisi üyelerinin 1/3’ünün
imzalı önergeleriyle gizli oyla ve Parti Meclisinin salt çoğunluğu ile onsekiz kişilik Merkez Yürütme Kurulu üyelerini seçer
l) Seçilen on sekiz kişilik MYK arasından bir Genel Sekreter seçer
m) Tüm üyelerin eğitimi için her türlü kararı alır.
n) Gerek gördüğü hallerde, seçimden önce 2/3 çoğunluk ile alacağı kararla, Genel Başkan dışında bir partiliyi Başbakan Adayı ilan etmeyi görüşmek üzere Kurultayı toplantıya çağırır.
o) Yasalar ve tüzükte öngörülen diğer görevleri yapar, yetkileri kullanır.
MERKEZ YÜRÜTME KURULU
Madde 28- Merkez Yürütme Kurulu Partinin en üst yürütme organıdır. MYK Genel Başkan ve Parti Meclisince seçilen on sekiz üyeden oluşur.
Merkez Yürütme Kurulu olağan olarak iki haftada bir toplanır. Genel Başkan gerek gördükçe kurulu toplantıya çağırabilir.
Genel Sekreter toplantı gündemini Genel Başkanın görüşünü alarak oluşturur.
Merkez Yürütme Kurulunun Başkanı Genel Başkandır. Genel Başkanın olmadığı zamanlarda Merkez Yürütme Kurulu Genel Sekreterin Başkanlığında toplanır.
Merkez Yürütme Kurulunda kararlar, katılanların salt çoğunluğu ile alınır. Oyların eşit olması halinde Başkanın oy kullandığı taraf karar haline gelir.
Yazılı mazeretli olmaksızın üç kez üst üste Merkez Yürütme Kurulu toplantısına katılmayan üyelerin üyelikleri düşer.
İstifa, ölüm veya diğer nedenlerle MYK üyelikleri boşaldığında ilk Parti Meclisi toplantısında yeni üye veya üyeler için seçim yapılır.
MERKEZ YÜRÜTME KURULUNUN GÖREV VE YETKİLERİ
Madde 29-
Merkez Yürütme Kurulunun görevleri şunlardır:
a) Kurultay ve Parti Meclisi kararlarını uygular. Parti programını yayar, partinin ilkelerini benimsetmek, seçimleri kazanmak için gerekli tüm girişimleri yapar.
b) Partinin hükümetle, başka parti veya kuruluşlarla olan ilişkilerini, Parti Meclisinin ilke kararları doğrultusunda düzenler.
c) Tüzüğün ilgili maddesi uyarınca gerekli gördüğü hallerde İlçe ve İl Başkan ve Yönetimlerini görevden alır ve yerine atama yapar.
d) Partinin çalışma programını hazırlar ve Parti Meclisine sunar.
e) Ülkenin iktisadi, sosyal ve kültürel kalkınmasına katkıda bulunacak projelerin oluşturulması için örgütten gelen önerileri değerlendirir ve bu projelerin gerektiğinde ulusal plan ve programlarda yer alması için girişimlerde bulunur.
f) Araştırma, yayın, parti içi eğitim çalışmalarını düzenler.
g) Olağan veya olağanüstü Kurultaylarla ilgili hazırlıkları yapar.
h) Yıllık bütçeyi hazırlar. Parti Meclisinin onayından sonra uygular. Kurultaya ve ilgili yerlere sunmak üzere kesin hesabı çıkartır.
i) Partinin uluslararası ilişkilerini düzenler ve yürütür. Yurt dışında bulunan yurttaşlarımız arasında partinin gelişmesi için örgütlenme yapar.
j) Kurultaya sunulacak çalışma raporu taslağını hazırlar ve Parti Meclisinin onayına sunar.
k) Tüzüğün öngördüğü yönetmelikleri hazırlayıp Parti Meclisinin onayına sunar.
l) İl ve ilçelerin her konudaki çalışmalarını izler, denetler ve buna ilişkin önlemleri alır.
m) İl ve ilçelerde kurucu yönetimleri atar.
n) Parti okulunca hazırlanan eğitim programlarını görüşüp onaylar.
o) Kendi arasından Genel Saymanı seçer.
p) Gerek duyulan yerlerde Partinin yurt dışı temsilciliklerini oluşturur. Bu temsilciliklerin kuruluşu, çalışma esasları ve diğer parti organları ile ilişkileri ve denetim usulleri, yönetmelikle belirlenir.
r) Yasalar, Tüzük ve Yönetmeliklerce kendisine verilen yetkileri kullanır.
MERKEZ YÜRÜTME KURULUNA GÜVENSİZLİK
Madde 30- Parti Meclisinde MYK üyeleri için, tek tek ya da topluca güvensizlik önergesi verilebilir. Önergenin uygulamaya konulabilmesi için Parti Meclisi üyelerinin en az 2/5’i tarafından imzalanması gereklidir.
Bu durumda Genel Başkan öneri için görüşme açar ve bu görüşmeler sonunda önerge gizli oyla oylanır. Bu oylamalara tek tek görevden alınması önerilen üyeler katılamazlar. Kurulun tümü için güvensizlik önergesi verildiğinde tüm üyeler oylamaya katılırlar.
Oylama sonunda Parti Meclisi üyelerinin 2/3’ünün oylarıyla hakkında güvensizlik belirtilen üyeler veya kurul görevden alınmış olur. Bu üyeler ya da kurul yerine Parti Meclisince yeniden seçim yapılır.
GENEL SEKRETER
Madde 31- Genel Sekreter, Merkez Yürütme Kurulu üyeleri arasından Genel Başkanın veya Parti Meclisi üyelerinin 1/3’ünün önerileri ile Parti Meclisi tarafından seçilir.
Genel Sekreter MYK üyeleri arasından, Genel Başkanın onayı ile dilediği sayıda yardımcısını seçer ve görevlendirir.
Genel Sekreter yetkili kurulların kararlarının uygulayıcısıdır. Genel Sekreterlik, parti örgütünün başvurma yeridir. Parti örgütü ile olan ilişkileri Genel Sekreterlik yürütür, yazışmaları yapar, iletişimi sağlar.
Parti Genel Merkezindeki hizmetlerin yürütülmesi, personel yönetimi ve benzeri işlerin yapılmasını gözetir.
Genel Sekreter, Genel Merkez Üye Yazım Birimini kurar, çalıştırır ve denetler. Yargıtay Başsavcılığına yasa gereği verilmesi gerekli belgeleri hazırlar ve sunar.
TBMM grubu ile MYK ve PM arasındaki ilişkileri düzenler.
Genel Başkan adına partiyi Devlet Kurum ve Kuruluşlarında, mahkemelerde, özel ve tüzel kişilerle ilişkilerde temsil eder. Yazılı olarak görevlendireceği yardımcıları da bu temsile yetkilidir.
Genel Sekreter’in yokluğunda kendisine görevlendireceği bir yardımcısı vekalet eder.
Genel Başkan, PM ve MYK’nın, Genel Sekreterin, Genel Başkan Yardımcılarının, Genel Saymanın, Genel Sekreter Yardımcılarının çalışma yöntemleriyle Genel Sekreter Yardımcılarının görev tanımları ve merkezde kurulacak büroların kuruluş ve işleyiş biçimleri Genel Merkez Çalışma Yönetmeliği ile düzenlenir.
Genel Sekreterlik ölüm, istifa veya başka nedenlerle boşaldığında Genel Başkan Parti Meclisini toplantıya çağırarak Genel Sekreter seçimini gerçekleştirir. O zamana kadar Genel Sekreterliğe Genel Başkanın görevlendireceği bir MYK üyesi vekalet eder.
GENEL SAYMAN
Madde 32- Genel Sayman Genel Başkanın önerisi ile Merkez Yürütme Kurulu üyeleri arasından Merkez Yürütme Kurulu tarafından seçilir.
Genel Sayman partinin gelirlerinin toplanmasında, harcamaların yapılmasında, her aşamada yasa ve tüzük hükümlerine uygunluğu, gelir-gider defterlerinin, bütçe ve kesin hesapların düzenli ve süresinde tutulmasını sağlamakla, kurulların bu konulara ilişkin kararlarını uygulamakla ve üye aidatlarının düzenli olarak toplanmasıyla görevli ve sorumludur.
SHP’de parti hesaplarının açıklığı esastır . Genel Sayman partinin gelirlerini ve giderlerini tam bir saydamlık içinde, partinin bilgisayar ortamında üç ayda bir yenilenen gelir-gider tabloları ile kamuoyuna açıklamak zorundadır.
Parti mallarının ve demirbaşlarının korunması Genel Saymanın görevidir.
Genel Sayman bu görevlerini çıkarılacak SHP Hesap İşleri Yönetmeliğine uygun olarak yerine getirir.
Genel Sayman’a yokluğunda Genel Sekreterin görevlendireceği bir Genel Sekreter Yardımcısı vekalet eder.
KADIN MECLİSİ
Madde 33- Kadın Meclisinin oluşumu, kuruluşu, çalışmaları, diğer parti organları ile ilişkileri, bir Kadın Meclisi Yönetmeliği ile düzenlenir.
GENÇLİK MECLİSİ
Madde 34- Gençlik Meclisinin oluşumu, kuruluşu, çalışmaları, diğer parti organları ile ilişkileri, bir Gençlik Meclisi Yönetmeliği ile düzenlenir.
YAN ÖRGÜTLER VE PLATFORMLAR
YAN ÖRGÜTLER
Madde 35- Parti, il ve ilçelerde Yönetim Kurulu, Genel Merkez düzeyinde ise Parti Meclisi kararı ile;
a) Mahalle örgütleri,
b) Üniversite Örgütleri,
c) İş yerleri örgütleri,
d) Birden fazla ilçe veya ili kapsayabilecek, havza,bölge, metropol örgütleri oluşturur.
Bu örgütlerin dışında Parti, 12-17 yaşındaki çocuklar için, siyasal bir yönlendirme yapmadan toplumsal bilinci, yurttaşlık sorumluluğunu, dayanışmayı artırmak amacı ile Demokratik, laik Cumhuriyet Çocukları örgütlenmesini gerçekleştirir.
PLATFORMLAR
Madde 36- Parti Meclisi Kararı ile;
a) Bilim Platformu
b) Kültür - Sanat Platformu
c) Emek Platformu
d) KOBİ'ler Platformu
e) Tarım Platformu
f) Hak ve özgürlükler Platformu
g) Doğal Yaşam ve Çevre Platformu
ve uygun görülecek diğer konularda platformlar oluşturulabilir.
Bu Platformlarda yer alması istenilen ilgili Sivil Toplum Örgütleri ve kişiler, Merkez Yürütme Kurulunca belirlenir. Platformlar, Genel Başkanın çağrısı ile toplanır, gündemlerini görüşerek, görüşlerini Genel Başkanlığa verirler.
Yan Örgütlerin ve Platformların kuruluşu, çalışma yöntemleri ve ana parti örgütleri ile ilişkileri, Yan Örgütler ve Platformlar Yönetmeliği ile düzenlenir.
EĞİTİM
Madde 37- SHP'de Parti içi eğitim, siyasi çalışmanın en temel unsurudur. Parti içi eğitim görmek Genel Başkandan aday üyeye kadar her partilinin hem hakkı hem görevidir.
Parti içi eğitim siyaset akademisi biçiminde örgütlenecek bir parti okulu eli ile yürütülür.
PARTİ OKULU
Madde 38- MYK, uygun maddi koşullar yaratıldığında ivedilikle bir Parti Okulu oluşturur. Genel Başkan, profesyonel olarak görev yapabilecek ve bir akademiyi yönetebilecek bilgi donanımına ve beceriye sahip bir Parti üyesini Parti Okulu Müdürü olarak atar.
Parti Okulu Müdürü, Sosyalist Enternasyonal üyesi partilerin parti içi eğitim programlarından da esinlenerek, her düzeyde eğitim programlarının düzenlenmesinden, yürütülmesinden ve değerlendirilmesinden sorumludur.
Parti Okulunun işlerini yapabilmesi için her türlü önlemi almak ve yeterli ödeneği sağlamak, Genel Başkan, Parti Meclisi ve MYK’nın öncelikli görevlerindendir.
Parti içi eğitim ve Parti okulunun kuruluş ve işleyişi Parti Okulu ve Parti İçi Eğitim Yönetmeliği ile düzenlenir.
PARTİ DENETMENLERİ
Madde 39- Parti Denetmenleri, Kurulları yönetsel ve mali açıdan denetleyebilme bilgi ve becerisine sahip, parti asıl üyeleri arasından Merkez Yürütme Kurulu tarafından seçilir.
Parti Denetmenlerinin sayısı, nitelikleri, görev ve yetkileri, Parti Denetmenleri Yönetmenliğince belirlenir.
KONGRELER
İLÇE KONGRESİ
Madde 40- İlçe kongreleri iki yıldan az üç yıldan fazla olmayacak sürelerde, Parti Meclisince belirlenecek takvime göre yapılır.
Doğal üyeler hariç üye sayısı dörtyüz’ü geçmeyen ilçelerde seçme ve seçilme hakkına sahip tüm asıl üyeler kongre üyesidirler.
İlçe kongresinin doğal üyeleri şunlardır:
a) Kongrede seçilmiş İlçe Başkanı, İlçe Yönetim Kurulu üyeleri, Belde Başkanları, varsa beldelerin ve ilçenin partili Belediye Başkanları,
b) O ilçede kayıtlı Milletvekilleri, Parti Meclisi üyeleri, Merkez Disiplin Kurulu üyeleri ve üyeliği devam eden kurucu üyeler,
c) Üye sayısı dört yüz kişiyi geçen ilçelerde, mahalle ve köylerde son genel seçimlerde alınan oy oranına göre, İl Yönetimince belirlenecek sayıda seçilmiş, İlçe Kongre Temsilcileri. Partinin seçimlere katılmadığı durumlarda bu sayı mahallelerin ve köylerin nüfusuna ve üye sayısına göre il yönetimince belirlenir. Bu şekilde oluşacak ilçe kongresi temsilcilerinin sayısı dörtyüz’ü geçemez.
Kongrenin gündemi ilçe yönetimince, öncelikle ilçenin sorunlarını görüşecek biçimde düzenlenir.
İlçe kongrelerinde belirlenen sorunlar, görüşler ve alınan kararlar, gereğinde il kongresinde de tartışılmak üzere, il yönetimlerine yazılı olarak iletilir.
İlçe Kongrelerinde, İlçe Başkanı, İlçe Yönetim Kurulu üyeleri ve İl Temsilcisi seçimleri, olarak, Kongre üyelerinin katılımı ile ve yargı gözetimi altında yapılır.
İlçe kongresinde İlçe Başkanlığına aday olacakların kongre üyelerinin en az yüzde beşinin yazılı önergeleri ile aday gösterilmeleri gerekmektedir.
Nüfusu 50.000’e kadar olan ilçelerde bir Başkan ve altı, nüfusu 100 000'e kadar olan ilçelerde İlçe Başkanı dışında sekiz, 300 000'e kadar olan ilçelerde on, 300 000'in üzerinde olan ilçelerde on iki (1 kişi İlçe Yönetim Kurulu üyesi olarak seçilirler. Ayrıca, asıl üye sayısının en az yarısı kadar yedek üye seçilir.
İlçe kongrelerinde yapılacak seçimlerde çarşaf liste uygulaması esastır. Ancak kongre kararıyla blok liste de uygulanabilir. İlçe Yönetim Kurullarında her iki cinsiyetten üyelerin sayısı aday varsa yüzde otuz üç oranından az olamaz. Seçimlerde geçerli oyların yüzde onundan az oy alanlar ilçe başkanlığına, İlçe Yönetim Kurulu asıl ve yedek üyelikleriyle İl Temsilciliklerine seçilmiş sayılmazlar.
Ikinci dereceye kadar olan kan ve sıhri yakınlığı olanlarla karı ve kocalar aynı yönetim kurulunda görev alamazlar. Bir kişi iki ayrı yönetim kurulunda görev yapamaz.
OLAĞANÜSTÜ İLÇE KONGRESİ
Madde 41- Bir ilçede kayıtlı ilçe kongre üyelerinin salt çoğunluğu ile İlçe Başkanının ve/veya
İlçe Yönetim Kurulunun yenilenmesi için İl Başkanlığına yazılı olarak başvurulursa, İl Yönetim Kurulu otuz gün içinde başvuruya ilişkin gerekli incelemeyi yaptıktan sonraki otuz gün içinde Tüzüğe uygun olarak ilçe kongresini toplayıp organ seçimlerini yenilemekle görevlidir.
Tüzüğün 59/d maddesi hükmü saklıdır.
İl Yönetim Kurulu ve Merkez Yürütme Kurulu olağanüstü ilçe kongresinin toplanmasına karar verebilir.
İL KONGRESİ
Madde 42- İl kongreleri iki yıldan az üç yıldan fazla olmayacak sürelerde Parti Meclisince belirlenecek takvime göre yapılır.
İl kongresinin üyeleri şunlardır:
a) Kongrede seçilmiş İl Başkanı ve İl Yönetim Kurulu üyeleri
b) Kongrede seçilmiş İl Disiplin Kurulu üyeleri,
c) Partili İl Belediye Başkanı,
d) O ilin partili milletvekilleri,
e) O ildeki Parti Meclisi üyeleri, Merkez Disiplin Kurulu Üyeleri ve üyeliği devam eden Kurucu üyeler,
f) Her ilçe kongresince, o ilçede son genel seçimlerde alınan oy oranına göre il yönetimince belirlenen sayıda seçilecek İl Temsilcileri. Partinin seçimlere katılmadığı durumlarda il yönetimince nüfusa göre il temsilcisi sayıları belirlenir. Bu şekilde oluşacak il kongresi temsilcilerinin sayısı altıyüz’ü geçemez.
İl kongrelerinde gündem, öncelikle o ilin sorunlarının tartışılacağı biçimde düzenlenir.
İl kongrelerinde belirlenen sorunlar, görüşler ve alınan kararlar, gereğinde Kurultayda da tartışılmak üzere yazılı olarak genel merkeze iletilir.
İl kongrelerinde, İl Başkanları, İl Yönetim Kurulu üyeleri, İl Disiplin Kurulu üyeleri ve Kurultay temsilcileri seçimleri kongre üyelerinin katılımı ile ve yargı gözetiminde yapılır.
İl kongresinde İl Başkanlığına aday olacakların kongre üyelerinin en az yüzde onunun yazılı önergeleri ile aday gösterilmeleri gerekmektedir.
İl kongrelerinde İl Başkanı dışında nüfusu 100.000’e kadar olan illerde on, 300.000 kadar olan illerde on iki, 2.000.000’a kadar olan illerde on dört, 2.000.000’un üzerinde olan illerde on altı İl Yönetim Kurulu Üyesi seçilir. Ayrıca bu sayının en az yarısı kadar yedek üye seçilir.
İkinci dereceye kadar kan ve sıhri yakınlığı olanlarla karı ve kocalar aynı yönetim kurulunda görev yapamazlar.
Kongre beş asıl beş yedek üyeden oluşan İl Disiplin Kurulu seçimini yapar.
İl kongrelerinde o ilin çıkardığı Milletvekili sayısına ek olarak, son genel seçimlerde Partinin o ilde aldığı oy oranına göre MYK’ca belirlenecek sayıda Kurultay Temsilcisi seçilir. Bu şekilde seçilen Kurultay temsilcilerinin sayısının Türkiye toplamı, TBMM üye sayısının iki katını geçemez.
İl kongrelerinde yapılacak seçimlerde çarşaf liste uygulaması esastır. İl Yönetim Kurulları ve İl Disiplin Kurullarında her iki cinsiyetten üyelerin sayısı, eğer aday varsa, yüzde otuz üç oranından az olamaz. Seçimlerde geçerli oyların yüzde onundan az oy alanlar, İl Başkanlığına, İl Yönetim Kurulu, İl Disiplin Kurulu asıl ve yedek üyelikleriyle kurultay temsilciliğine seçilmiş sayılmazlar.
OLAĞANÜSTÜ İL KONGRESİ
Madde 43- İl Kongresi üyelerinin salt çoğunluğunun yazılı başvurusu üzerine MYK otuz gün içinde gerekli incelemeyi yaptıktan sonra en geç kırk beş gün içerisinde İl Kongresini toplantıya çağırarak organ seçimlerini yenilemekle görevlidir.
Merkez Yürütme Kurulu gerek gördüğü hallerde olağanüstü İl Kongresinin toplanmasına karar verebilir.
Tüzüğün 59/d maddesi hükmü saklıdır.
KURULTAY
KURULTAYIN OLUŞUMU
Madde 44- Kurultay partinin en üst organıdır. Kurultay en geç üç yılda bir olağan olarak toplanır. Bütün partililer Kurultay kararlarına uymak zorundadırlar.
Kurultay kararları, tüm kamuoyuna ve ilgililere duyurulur.
Kurultay üyeleri şunlardır:
a- Genel Başkan
b- Parti Meclis Üyeleri
c- Merkez Disiplin Kurulu Üyeleri
d- Üyeliği süren Parti Kurucu Üyeleri
e- Genel Merkez Kadın ve Gençlik Meclislerinin seçilmiş Başkanları
f- Partili Milletvekilleri ve Bakanlar
g- TBMM üye sayısının iki katını geçmeyecek sayıda tüzük ile Kongreler ve Kurultay Yönetmeliği uyarınca illerden Kurultay temsilcisi olarak seçilenler
Genel Başkanlık, Genel Başkan Yardımcılığı, Genel Sekreterlik, Genel Sekreter Yardımcılığı, Parti Meclisi üyeliği, Merkez Disiplin Kurulu Başkanlığı ve üyeliği, TBMM Başkanlığı, Başbakanlık ve Bakanlık ile TBMM üyeliği yapmış Parti üyeleri, Eski İl Başkanları, Kurultay temsilcisi olmayan İl Başkanları, İl ve İlçe Belediye Başkanları Kurultayın onur üyesidirler.
Onur üyeleri Kurultay’da konuşabilirler ancak oy kullanamazlar.
Kurultay toplantı yeter sayısı Kurultay üye tam sayısının salt çoğunluğudur.
İlk çağrı üzerine yapılan toplantıda, toplantı yeter sayısı bulunmuyorsa ikinci toplantı katılanlarla yapılır.
Parti Tüzük ve Programında değişiklik yapılmasına ilişkin olan veya Parti politikalarını ilgilendiren konulardaki önerileri karara bağlamak için, bunların Genel Başkan, Parti Meclisi veya Kurultay üyelerinin en az yirmide biri tarafından önerilmiş olması gereklidir.
Üyeliği devam eden Kurucu üyelerinin sayısının Kurultayın seçilmiş üyelerinin yüzde on beşinden fazla olması halinde Kurucular Kurulu, Kurultay’ın toplantı tarihinden en az otuz gün önce toplanarak kendi içinden Kurultay üyesi olacakların belirlenmesi için seçim yapar.
KURULTAYIN YETKİLERİ
Madde 45-
a) Genel Başkanı seçmek,
b) Parti Meclisi ve merkez Disiplin Kurulu Üyelerini seçmek,
c) Parti Meclisinin çalışma raporunu görüşerek karara bağlamak,
d) Partinin tüzük ve programında değişiklik yapmak,
e) Partinin gelir gider hesabını görüşmek, kabul veya reddetmek,
f) Toplumu ve devleti ilgilendiren konularda partiye yön verecek dileklerde bulunmak veya bağlayıcı kararlar almak,
g) Partinin feshine veya başka bir partiyle birleşmesine ve böylece partinin mallarının tasfiyesine veya intikal şekillerine karar vermek,
h) Hazırlık komisyonlarından gelecek raporları görüşerek karara bağlamak,
i) Gerek duyulduğunda Parti Meclisinin 2/3’lük oy çokluğu ile alacağı kararı görüşerek, Genel Başkan dışında bir partiliyi, salt çoğunluk kararıyla Başbakan Adayı olarak ilan etmek.
j) Yasalar ve tüzükle Kurultaya verilen diğer yetkileri kullanmak.
İlçe, il kongreleri ve Kurultay toplantıları ile ilgili ayrıntılar İlçe ve İl Kongreleri ve Kurultay Çalışma Yönetmelikleri ile düzenlenir.
OLAĞANÜSTÜ KURULTAY
Madde 46- Genel Başkanın veya parti Meclisinin çağrısı ile ya da Kurultay Üyelerinin yüzde yirmisinin yazılı önerisi ile Kurultay olağanüstü toplanır. Kurultay üyelerinin yüzde yirmisinin yazılı önerisi ile toplanan Olağanüstü toplantının gündemi, isteyenlerce düzenlenir. Ancak bu durumda gündeme seçim maddesi konulamaz.
Kurultay sürerken genel Başkan ve/veya Parti Meclisi üyeleri için en az yüzde yirmi Kurultay üyesinin imzaladığı bir önerge ile güvensizlik ileri sürülebilir. Bu önergenin üye sayısının salt çoğunluğunun oyu ile kabulü halinde kırk beş gün içinde Tüzük hükümlerine uygun olarak Genel Başkan ve/veya parti Meclisi seçimleri yenilenir. Bu durumda uygulanacak hızlandırılmış takvimi Merkez Yürütme Kurulu belirler.
Tüzüğün 59/d maddesi hükmü saklıdır.
DANIŞMA ORGANLARI
KÜÇÜK KURULTAY
Madde 47- Partinin en üst Danışma Organıdır.
a) Genel Başkan
b) Parti Meclisi üyeleri
c) Partili Milletvekilleri ve Bakanlar
d) İl Başkanları ve İl örgütünce seçilen bir il temsilcisi
e) Merkez Kadın ve Gençlik Meclislerinin Başkanları
f) Partili İl Belediye Başkanları
g) Üyeliği devam eden kurucu üyeler
ile, Genel Başkanın katılmasını istediği kuruluş temsilcileri ve/veya kişilerden oluşur.
Küçük Kurultay yılda en az bir kez toplanır.
İLÇE VE İL DANIŞMA KURULLARI
Madde 48- Parti Küçük Kurultay uygulamasının ilçe ve illere uyarlanması biçiminde, yılda en az bir kez il ve ilçe Danışma Kurulları toplantısı yapılır.
Üst organın onayı ile birden fazla ilçe veya birden fazla il ortak danışma kurulu toplantısı düzenleyebilirler.
Küçük Kurultay ve il-ilçe danışma kurullarının oluşumu ile çalışma yöntemleri Küçük Kurultay ve Danışma Kurulları Yönetmeliği ile düzenlenir.
ADAYLIK
ADAYLIĞA BAŞVURMA
Madde 49- Adaylık için başvuru tarihleri Merkez Yürütme Kurulunca saptanır ve açıklanır.
Adaylık başvuruları TBMM üyeliği adaylıkları için Genel Sekreterliğe, yerel seçimler için Genel Merkezce belirlenecek parti kademelerine yapılır.
Seçimlerde aday olacaklar için MYK tarafından yasal nitelikler açısından bir ön inceleme yapılır veya yaptırılır.
Parti üyesi olmayanlardan Merkez Yürütme Kurulunca ön seçime, aday yoklamalarına ve merkez yoklamasına katılmaları uygun bulunanlar tüzüğün ilgili maddesi uyarınca MYK’ca doğrudan asıl üye yazılabilirler.
PARTİ ADAYLARININ BELİRLENMESİ
Madde 50- Yapılacak seçimlerde partinin adayı olmak isteyenler, MYK’ca belirlenecek başvuru yerlerine:
a) Kısa özgeçmişlerini,
b) Parti ödentilerini ödediklerini ve çağrıldıkları eğitim programlarına katıldıklarını gösteren üye olduğu ilçenin düzenlediği belgeyi,
c) Yasa ile istenen diğer belgeleri verirler.
Bu belgeler üzerinden yetkili kurulca yapılacak incelemede, adaylığı için yasal sakınca bulunanlar ile ödentilerini ödemeyen ve / veya çağrıldıkları eğitim programlarına katılmayanların başvuruları kabul edilmez.
ÖNSEÇİM
Madde 51- SHP’de adaylar ve sıraları o seçim çevresindeki seçme ve seçilme hakkına sahip tüm asıl üyelerin katılacağı ve yargı gözetiminde yapılacak ön seçim ile belirlenir.
Parti Meclisi zorunlu durumlarda Genel Seçimlerde aday belirlenmesini merkez yoklaması ile yapmayı kararlaştırabilir.
ADAYLARIN PARTİ MECLİSİNCE SAPTANMASI
Madde 52- T.B.M.M. Üyeliği seçimlerinde;
a) Bir seçim çevresinde parti örgütü bulunmaması,
b) Bir seçim çevresinde gösterilmesi gereken aday sayısından daha az sayıda başvuru olması,
c) Ön seçim sonuçlarının yetkili kurullarca geçersiz sayılması
hallerinde adaylar ve sıraları Parti Meclisince saptanır.
Ayrıca, Parti yararları göz önünde tutularak ön seçim yapılacak seçim çevrelerinde, adayların ve sıralarının kısmen Parti Meclisince saptanmasına karar verilebilir. Bu fıkra hükmüne göre belirlenecek merkez adaylarının toplam sayısı TBMM üye tam sayısının yüzde beşini aşamaz.
YEREL SEÇİMLERDE PARTİ ADAYLARININ BELİRLENMESİ
Madde 53– Yerel seçimlerde parti adaylarının belirlenmesi ile ilgili hususlar SHP Önseçim ve Adaylık Yönetmeliği ile düzenlenir.
PARTİ ADAYLARININ BİLDİRİLMESİ
Madde 54- Genel Başkan, önseçimle belirlenen aday listelerine, Parti Meclisince belirlenen adayları da katarak, seçim çevrelerine göre düzenlenen parti adayları listesinin süresi içinde Yüksek Seçim Kuruluna verilmesini sağlar.
Adaylıkları kesinleşen parti üyeleri, parti okulu tarafından aday oldukları yönetim birimine uyumlarını sağlayacak bir eğitimden geçirilirler.
ADAY LİSTELERİNDEKİ EKSİKLERİN TAMAMLANMASI
Madde 55- Aday listeleri kesinleşmeden herhangi bir nedenle bu listelerde boşalma olursa ve listedeki sıraya göre kaydırma sonunda noksanlıklar doldurulamazsa, eksiklikler Merkez Yürütme Kurulunca veya yetkilendirdiği kurul veya kişilerce tamamlanır. Merkez Yoklaması ile belirlenen adaylıklarda olan boşalmalar gene Merkez Yoklaması ile doldurulur.
Adaylık ve önseçimle ilgili koşullar ve işlemler Önseçim ve Adaylık Yönetmeliği ile düzenlenir.
PARTİ GRUPLARI
T.B.M.M GRUBU
Madde 56- T.B.M.M Parti Grubu, Partili Milletvekillerinden oluşur. Parti grubu yasama görevini, Parti Programı, Kurultay kararları ve seçim bildirgesi sınırları içinde kendi kararları ile yürütür.
Genel Başkan, T.B.M.M üyesi ise Parti Grubunun ve Grup Yönetim Kurulunun Başkanıdır. T.B.M.M Parti grubunun çalışmaları, Grup Yönetim Kurulunun oluşumu, görev ve yetkileri T.B.M.M. Grup Yönetmeliği ile düzenlenir.
T.B.M.M. GRUP DİSİPLİN KURULU
Madde 57- Grup Genel Kurulunca seçilen beş asıl, beş yedek üyeden oluşur.
Partili T.B.M.M. üyelerinin grup disiplinine, grup içi yönetmeliğine, grubun bağlayıcı kararlarına aykırı davranışlarından ve grubun onuru ile bağdaşmayan tutum ve eylemlerinden doğan parti suçları ve birbirleri ile olan anlaşmazlıkları, Grup Yönetim Kurulunun isteği üzerine Grup Disiplin Kurulunca karara bağlanır.
BELEDİYE VE İL GENEL MECLİSİ GRUPLARI
Madde 58- Belediye Meclisleri ve İl Genel Meclislerindeki partili üyeler, kendi aralarında birer grup oluştururlar.
Belediye Başkanı Parti üyesi ise, Belediye Meclisi Grubunun başkanıdır. Değilse, gruplar başkanlarını kendi aralarından, gizli oyla ve grubun salt çoğunluğu ile seçerler. Aynı hüküm Büyükşehir belediyeleri için de geçerlidir.
İl Başkanı gerek gördüğünde Büyükşehir, il ve ilçeler belediye başkanlarını, belediye meclis gruplarını birlikte veya ayrı ayrı toplantıya çağırabilir. İlçe Başkanları da ilçelerindeki Belediye Başkanlarını, Meclis Gruplarını, aynı şekilde toplantıya çağırabilmekle yetkilidirler.
İl Genel Meclisi grubunun başkanı İl Başkanıdır.
Belediye Başkanlarının yürütme ile ilgili yasal görevleri konusunda bağlayıcı grup kararı alınamaz.
Belediye ve İl Genel Meclisi parti gruplarının çalışma yöntemleri Belediye ve İl Genel Meclisi Grupları Yönetmeliği ile düzenlenir.
SİYASİ AHLAK VE DİSİPLİN İŞLERİ
SİYASİ AHLAK KURALLARI
Madde 59-
a) Parti, tüm üyelerinden yalnızca parti faaliyetleri içerisinde değil, tüm yaşam alanlarında bir SHP üyesine yakışır davranışlarda bulunmalarını bekler.
b) Tüm parti üyelerinin seçme ve seçilme haklarının her kademedeki parti yöneticisi tarafından özenle korunması esastır.
c) SHP'nin Genel Başkanı, Parti Meclisi Üyeleri, Milletvekilleri, Bakanları ile İl-İlçe Başkanları ve Belediye Başkanları, Belediye Meclisi ve İl genel meclisi üyeleri görevlerine başladıklarında Servet Beyanında bulunmakla yükümlüdürler. Servet Beyannameleri usulüne uygun biçimde Genel Başkanlığa verilir.
d) Partinin girdiği her genel seçimi takip eden altı ay içerisinde, İlçe kongreleri, İl kongreleri ve Kurultay toplanır ve seçim sonuçlarını değerlendirir. Ara seçimlerden sonra ise ara seçimlerin yapıldığı yerlerde bu değerlendirme yapılır. Gerekirse her düzeyde örgüt birimlerinin seçimleri yenilenir. Normal Kongre ve Kurultay takviminin başlamasına altı aydan daha az bir süre kalmışsa bu kongreler ve Kurultay olağan sürecinde yapılır.
GÖREVDEN ÇEKİLME
Madde 60- Parti görevlerinden çekilme isteği üyesi olduğu kurulun, eğer o kurulun başkanı ise bir üst kurulun başkanlığına yapılır.
Kadın ve Gençlik Meclislerinde görevden çekilme isteği aynı şekilde kendi örgütlenmeleri içinde yapılır. Ayrıca bağlı olduğu ana kademe başkanlığına da bilgi verilir.
GÖREVDEN AYIRMA
Madde 61- SHP'de parti görevlerine seçimle gelme ve seçimle ayrılma esastır.
Ancak;
a) Bir disiplin suçu işlediği denetmen raporları veya üst kurul kararı ile öne sürülen parti görevlisi, üst kurulun 2/3’lük çoğunluk kararı ile üyelik haklarını kullanmaktan yasaklanabilir, görevden alınabilir ve kendisini kovuşturmaya yetkili disiplin kuruluna sevkedilirler.
b) İşlenen suç, ilçe veya il yönetim kurulunun topluca işlediği bir suç niteliğinde ise, bu durumda üst organ tüm kurulu, görevden almaya ve kovuşturmaya yetkili disiplin kuruluna sevketmeye 2/3 oy çokluğu ile karar verebilir. Üst organ bu süre zarfında kurul yerine atama yapabilir. Yeni kurulda, görevden alınan kurul üyeleri yer alamazlar.
c) (a) ve (b) fıkraları uyarınca görevden alınan kişi veya kurullar bu kararlara karşı, yetkili disiplin kurullarına üç gün içerisinde itiraz edebilirler. Disiplin kurulları en geç yedi gün içerisinde itirazı karara bağlarlar. Merkez Disiplin Kurulunun bu konuda vereceği kararlar kesindir.
d) Yasa, tüzük ve yönetmeliklere göre yapılması gereken görevleri yapmayan veya partinin ilkeleri ve programına kurultay ve yetkili kurul kararlarına aykırı tutum ve davranışlarda bulunan il, ilçe ve belde başkan ve yöneticileri bağlı oldukları üst yönetim birimince veya Merkez Yürütme Kurulunca Denetmen raporuna dayanarak en az 2/3’lük çoğunluk kararı ile görevden alınabilir ve yerine yenileri atanabilir. Bu şekilde görevden alınanların yerlerine seçim yapılmak üzere ilçe kongreleri en geç otuz gün, il kongreleri en geç kırk beş gün içinde toplantıya çağrılır. Bu kongreler seçim dönemlerinde seçim sonrasına ertelenebilir. Görevden alınan il, ilçe, belde başkan ve yöneticileri yedi gün içinde Merkez Yürütme Kuruluna itirazda bulunabilir. Eğer kurullar ya da kişiler MYK tarafından görevden alınmışsa itirazlar PM’ye yapılır. Merkez Yürütme Kurulunun veya Parti Meclisinin vereceği kararlar kesindir.
DİSİPLİN KURULLARI
Madde 62- Parti üyelerinin, yöneticilerinin veya kurullarının işledikleri parti suçlarını saptama ve cezalandırma görev ve yetkisi disiplin kurullarınındır.
Parti tüzüğüne, programına, Kurultay kararlarına aykırı eylemde bulunan ya da partili olmanın kendisine verdiği kimliğin niteliklerine yakışmayan davranış ve eylemlerde bulunanlar parti suçu işlemiş sayılırlar. Eylemlerin ayrıca yargı organlarında yargılanmayı gerektirmesi, disiplin kovuşturmasını engellemez.
a) Merkez Disiplin Kurulu, kurultaydan seçilen dokuz asıl, dokuz yedek üyeden oluşur.
b) İl Disiplin Kurulu il kongrelerince seçilen beş asıl, beş yedek üyeden oluşur.
Disiplin kurulu üyeliğine seçilebilmek için,affa uğramış olsa bile, disiplin cezası almamış olmak gereklidir.
DİSİPLİNE SEVK YETKİSİ
Madde 63- Parti Meclisi üyeleri, TBMM üyeleri, Büyükşehir ve İl Belediye Başkanları ile İl Başkanları, İl Yönetim Kurulu üyeleri, İl Disiplin Kurulu Başkan ve üyelerinin disiplin kovuşturmaları ve yargılanmaları Merkez Yürütme Kurulunun sevki ile Merkez Disiplin Kurulunca yapılır.
İlçe Başkanları, İlçe Belediye Başkanları ve İlçe Yönetim Kurulu üyelerinin disiplin kovuşturmaları ve yargılanmaları ise İl Yönetim Kurulunun sevki ile İl Disiplin Kurulunca yapılır.
a) MYK, parti disiplin suçu işlediği tespit edilen TBMM Grup üyesi hakkında, TBMM Grup Yönetim Kuruluna Grup Disiplin Kuruluna sevki için talepte bulunur. Grup Yönetim Kurulu on beş gün içerisinde bu talebi Grup Disiplin Kuruluna, kendi görüşünü de bildirerek gönderir. Grup Disiplin Kurulu on beş gün içinde kararını verir. MYK bu karara Merkez Disiplin Kuruluna başvurarak itiraz edebilir. Merkez Disiplin Kurulunun vereceği karar kesindir.
b) Diğer üyelerin parti suçları, İl Yönetim Kurulunun sevki ile İl Disiplin Kurulunca kovuşturulur ve karara bağlanır.
c) Kesin veya geçici çıkarma istemi ile disiplin kuruluna gönderilen üye, kurulca gerekli görüldüğünde önlem olarak tüm üyelik haklarından yasaklanabilir ve varsa örgütlerdeki görevlerinden uzaklaştırılabilir.
d) Genel Başkan ve Genel Sekreter gerek gördüğü hallerde parti üyeleri için disiplin işlemi başlatabilirler.
PARTİ SUÇLARI
Madde 64- Parti suçları şunlardır:
a) Parti tüzüğüne ve programına, Kurultay ve diğer yetkili organlar kararlarına aykırı davranışlarda bulunmak,
b) Parti doğrultusuna ve temel ilkelerine aykırı siyasal çalışmalara ve bu biçimdeki sivil toplum etkinliklerine destek vermek,
c) Partiye zarar veren çalışmalarda bulunmak, sözlü ve / veya yazılı propaganda yapmak,
d) Gizli yapılması kararlaştırılan toplantılardaki kararları, konuşmaları veya gizli bilgi ve belgeleri açıklamak,
e) Partililerin kişilikleri ile uğraşmak,
f) Parti çalışmalarında partili üyeye sözlü veya eylemli saldırıda bulunmak, parti düzen ve disiplinini bozucu eylem ve davranışlarda bulunmak,
g) Parti adaylarına karşı ve başka parti adaylarından yana çalışmak,
h) Gerçeklere aykırı üye yazmak, kayıt yapmak veya kayıtları bozmak,
i) Özürü olmadığı halde seçimlerde oy kullanmamak,
j) Yetkili ve görevli organ ve kurulların yasa tüzük ve yönetmelik kuralları içinde verdikleri görevleri özürsüz yapmamak veya yapılmasını engellemek,
k) Parti üyeliğini kullanarak maddi çıkar elde etmek ya da girişimde bulunmak.
l) Üye Yazımlarında başkası adına üye başvuru belgesi düzenlemek, başkasının imzasını taklit etmek, gerçek dışı beyanda bulunmak, sahte belge düzenlemek, üye kayıtlarını silmek, üyeleri ayrılmış göstermek, üye yazım yönetmeliğine aykırı davranmak.
Bu madde uyarınca disiplin kovuşturmasına uğrayıp suçluluğu saptananlar hakkında uygulanacak disiplin cezasının dışında Cumhuriyet Savcılığına da suç duyurusunda bulunulur.
DİSİPLİN CEZALARI
Madde 65- Yukarıdaki suçları işleyen parti üyeleri disiplin kurulu kararı ile;
a) Partiden geçici olarak uzaklaştırılır veya
b) Partiden kesin olarak uzaklaştırılırlar.
Partiden geçici olarak uzaklaştırılan üyeler, uzaklaştırma süresi içinde partili üyelere tanınan haklardan yararlanamazlar. T.B.M.M., Belediye Meclisi veya İl Genel Meclisi üyesi iseler, Grup toplantılarına katılamazlar.
Hakkında geçici çıkarma cezası verilen parti üyesi, çalışmasına katılamayacağı parti organlarına hiçbir öneride bulunamaz. Ancak bu hüküm, o üyenin parti tüzüğüne, programına, partinin diğer mevzuatına ve organlarının bağlayıcı kararlarına uyması zorunluluğunu ortadan kaldırmaz. Geçici çıkarma cezası verilen parti üyelerine, parti içinde hiçbir görev verilemez.
İl Disiplin Kurulu kararlarına karşı Merkez Disiplin Kuruluna, on gün içinde itiraz mümkündür. Merkez Disiplin Kurulu kararları ise kesindir.
Uygulamada tedbirli olarak geçirilen süre verilen cezadan indirilir. Tedbirli işlerde karar kesinleşinceye kadar tedbirlilik hali sürer.
KARARLAR
Madde 66- Disiplin Kurulları, üye tam sayısının en az 2/3 çoğunluğu ile toplanır. Kararlar hazır bulunanların çoğunluğu ile verilir.
Disiplin Kuruluna sevk edilen üyenin, sözlü ve yazılı savunma hakkı vardır. Savunma için süre, savunma istenen yazının ilgiliye tebliğinden itibaren ongündür. Savunma istenen yazıda, kişi için yapılan suçlama açıkça belirtilmelidir. Süresi içinde savunmasını yapmayanlar, savunma hakkından vazgeçmiş sayılırlar.
Disiplin Kurulları kendilerine gönderilen işleri iki ay içinde karara bağlarlar. Bu süre içerisinde sonuçlandırılamayan dosyalar için Merkez Yürütme Kurulundan ek süre istenebilir. Verilebilecek ek süre on beş günü geçemez.
Disiplin Kurulunca verilen kararlar ve gerekçeleri ilgiliye en geç bir ay içinde tebliğ edilir.
İTİRAZLAR
Madde 67- İl Disiplin kurulu kararlarına karşı il yönetim kurulu ve/ veya ilgili üye on gün içinde Merkez Disiplin Kuruluna itiraz edebilir. Merkez Disiplin Kurulunca erteleme kararı verilmemişse, itiraz, İl Disiplin Kurulu kararının uygulanmasını durdurmaz.
Hakkında partiden geçici veya kesin çıkarma kararı verilen üye otuz gün içinde yetkili Asliye Hukuk Mahkemesine itirazen dava açabilir. Mahkemenin vereceği karar kesindir.
DİSİPLİN KURULLARINA İLİŞKİN ORTAK İLKELER VE KURALLAR
Madde 68-
a) Siyasi Partiler Yasasının 101. Maddesinin d-1 bendi uyarınca Cumhuriyet Başsavcısının partiden kesin olarak çıkarılmasını istediği üye , Merkez Yürütme Kurulunca gecikmeksizin Merkez Disiplin Kuruluna verilir. Merkez Disiplin Kurulu hemen toplanarak en geç üç gün içinde karara bağlar. İlgili üye, kurulun konuyu ele aldığı ilk toplantısında yazılı veya sözlü olarak savunmasını yapabilir.
b) Seçimler sırasında ve yayın yoluyla ya da açık toplantılarda işlenen parti suçlarının kovuşturulmasında inceleme süreleri, yönetmelikle kısaltılabilir:
c) Disiplin kurulları incelemelerini belgeler üzerinden yapabilecekleri gibi gerekli gördüklerinde tanık da dinleyebilirler, belge toplayabilirler.
d) Kesinleşen disiplin kurulu kararları, yetkili parti organlarınca uygulanır.
e) Eşler ile bir ve ikinci derecedeki sıhri yakınlar, aynı disiplin kurulunda görev yapamazlar. Birbirleri ile ilgili kararlara katılamazlar.
f) Disiplin Kurulu üyeleri, partinin diğer organlarında görev alamazlar.
g) Partinin hiçbir organ, kurul ve toplantısında, disiplin kurullarının inceleme ve kararları hakkında görüşme yapılamaz ve karar alınamaz.
h) Parti organ ve kurulları, disiplin kurullarının incelemelerini kolaylaştırmak ve isteklerine süresinde yanıt vermek zorundadırlar.
i) Disiplin kovuşturması işlemlerinde, üyenin ilçe merkezindeki başvurma belgesinde belirttiği adresine yapılan bildirimler geçerlidir.
BAĞIŞLAMA
Madde 69- Parti Meclisi, kesinleşen disiplin cezalarını bağışlama yetkisine sahiptir. Bunun için ceza alanın yazılı başvurusu istenir ve cezayı isteyen kurulun yazılı görüşü alınır.
Disiplin Kurullarının çalışma yöntemleri ve tüzükte belirtilmeyen diğer hususlar
Disiplin Yönetmeliği ile düzenlenir.
MALİ HÜKÜMLER
Madde 70- SHP'de, diğer parti faaliyetleri gibi mali işler de tüm üyelerin ve kamuoyunun izlemesine ve değerlendirmesine açıktır.
Bu amaçla, partinin Web Sitesinde açılacak bir dosyada, üç ayda bir yenilenecek verilerle partinin gelirleri ve giderleri izlenebilir.
Partinin gelir kaynakları şunlardır:
a) Parti üyelerinden alınan giriş ve üyelik ödentileri
b) Partili milletvekillerinden alınacak ödentiler
c) Adaylık için başvuranlardan alınacak özel ödentiler
d) Parti Bayrağı, rozet ve benzeri satışlardan sağlanacak gelirler
e) Parti yayınlarından sağlanacak gelirler
f) Üye Kimlik kartı, Parti defteri ve makbuzlar gibi basılı evrakın satışından elde edilecek gelirler.
g) Partice düzenlenecek Balo, Eğlence, Kültür ve Sanat etkinlikleri gibi gösteri çalışmalarından elde edilecek gelirler.
h) Parti mal varlığından elde edilecek gelirler.
i) Devlet yardımı ve Siyasi Partiler yasasının 110. Maddesi uyarınca partiye intikal edecek mallar, doğmuş ve doğacak hak ve alacaklar.
j) Partili Belediye başkanları ile belediye ve il genel meclisleri üyelerinin grup ödentileri
k) Gerçek ve Tüzel kişilerce Partiye yapılacak ayni ve nakti bağışlar.
Parti mal varlığından elde edilecek gelirler dışında parti gelirlerinden, vergi, resim ve harç ödenmez.
Yukarıda yazılı gelirler Partinin hangi birimince ve kimin eliyle sağlanmış olursa olsun parti tüzel kişiliğine aittir.
Gelirler, Merkez Yürütme Kurulunca bastırılacak ve seri numaraları genel merkezde kayıtlı dipkoçanlı makbuzlar karşılığında alınır. Parti örgütü, aldığı ve kullandığı makbuzlar dolayısıyla Merkez Yürütme Kuruluna karşı sorumludur.
Partice; üyelere, gerçek ve tüzel kişilere hiçbir şekilde borç verilemez.
Partinin mali işleri ve bu tüzükte söz edilmeyen diğer hususlar, Parti Hesap İşleri Yönetmeliği ile belirlenir.
Madde 71- Tüzüğün 25. maddesinde yer alan yedi yıl Genel Başkanlık görevinde bulunanların ondan sonraki dönemde Genel Başkanlığa aday olamayacakları hükmü tüzük değişikliği yapabilecek kurulların 3/5 çoğunluğunun gizli kabul oylarıyla değiştirilebilir.
GEÇİCİ MADDE 1- Eski tüzüğe göre atanmış ve seçilmiş olup bu tüzükte belirlenen sayılardan değişik sayıda üyeye sahip İlçe ve İl Yönetim Kurulları, Parti Meclis, ve Merkez Yürütme Kurulu ilk kongrelere ve Kurultaya kadar görevlerine bu şekilde devam ederler.
GEÇİCİ MADDE 2- Kurultay temsilcilerinin seçimi için madde 42’de getirilen uygulama, Partinin bir Genel Milletvekili seçimine girinceye kadar yapacağı Kurultaylarda, her il için o ilin milletvekili sayısının iki katı temsilci sayısı olarak uygulanır.
YÜRÜRLÜK
YÜRÜRLÜK
Madde 72- Bu Tüzük 25.12.2004 tarihinde toplanan 1. Olağanüstü Kurultay’da kabul olunmuş ve yürürlüğe girmiştir. 24 Mayıs 2002 tarihli Tüzük yürürlükten kalkmıştır.