Ekonomi ile ilgili herhangi bir konu tartışıldığında, söz hemen “faiz dışı fazla” kavramına geliyor. İşsizliğe çözüm önerildiğinde, yatırımların azaldığı vurgulandığında, kamu hizmetlerinin durma noktasına geldiği saptandığında “faiz dışı fazla” kavramı dokunulmaz bir kısıt olarak karşımıza sürülüyor. GSMH’nın yüzde 6,5 faiz dışı fazla vermesi adeta kutsal bir oran olarak benimsendi. Aynı zamanda hükümet için elverişli bir mazeret haline geldi.

Faiz dışı fazla yaklaşımının arkasında, borçlar ödenip bütçe dengesi sağlandığında piyasanın sorunları kendiliğinden çözeceği varsayımı yatıyor. Bu varsayım geçersizdir. Hiçbir ülkede, hiçbir dönemde doğrulanmamıştır. Türkiye’nin piyasa koşullarının çözmesini bekleyemeyecek kadar aciliyet taşıyan bir yoksulluk sorunu vardır. Bu sorun insanların yaşamıyla, gelecek kuşakların yetişmesiyle doğrudan ilgilidir, ertelenemez.

Emekten ve halktan yana olmanın ön koşulu, yoksullaşan yurttaşların sorunlarının çözümü için somut projeler hazırlamaktır. AKP hükümetinin IMF politikalarını uygulamaktan öte, yoksulluğa ilişkin geliştirdiği bir yaklaşımının olmadığı geçen süre zarfında ortaya çıkmıştır. Benzer bir öngörüsüzlük içinde olan muhalefetin de, ülkemizin acil çözüm bekleyen sorunlarına somut projeler sunduğu görülmemektedir. SHP ülke sorunlarının çözümü için, IMF ve benzeri kuruluşların politika üretmesini beklemenin doğru bir davranış olmadığını düşünmektedir. Sorunların çözümü ciddi projeler hazırlamaktan geçmektedir.

SHP, yoksulluk sorununun çözümü için 2003-2005 yıllarını kapsayan “Yoksulluğu Yenmek İçin Acil Plan” adlı bir çalışma hazırlamıştır. Burada amaç dönem sonunda 15 milyon yoksul insanımızı günde 2 dolarlık gelir ve 2450 kalorilik tüketim düzeyinin üzerine çıkarmaktır. Bu çalışmamızda yoksulluğu yenmek için yöntem, örgütlenme ve finansman önerileri ortaya konulmuş ve sorunun çözülemeyecek boyutlarda olmadığı saptanmıştır. Eksik olan, sorunun ciddiyetini kavramak ve siyasi kararlılık göstermektir.

SHP için yoksulluk bugün Türkiye’nin en önemli sorunudur. Bu nedenle en az kamu borçlarının tasfiyesi kadar önemle ele alınmayı hak etmektedir. Bütçeden borçların tasfiyesi için ayrılan pay ne kadar dokunulmazsa, yoksulluğu yenmek için ayrılan pay da o kadar dokunulmaz olmalıdır. Bütçeden yoksulluğu yenmek için ayrılacak paya –faiz dışı fazladan mülhem- “yoksulluk için fazla” diyoruz.

SHP’nin çalışmasında “Yoksulluk için fazla” olarak yılda 5,1 Milyar dolar tutarında harcama yapılması gerektiği hesaplanmıştır. Bu tutar kabaca GSMH’nın yüzde 2’sine denk düşmektedir. Bu, “faiz dışı fazla”dan çok daha küçük bir orandır. Üstelik uzun dönemli toplumsal ve siyasal etkileri tüm borç ödemelerini silip süpürecek kadar tehlikeli bir sorunu gidermeye yöneliktir.

Aşağıdaki tabloda “Yoksulluğu Yenmek için Acil Plan”ın uygulanması durumunda 2003-2005 döneminde gerekli olacak kaynağın büyüklüğü, diğer bütçe kalemleriyle birlikte verilmektedir.

2003

2004

2005

GSMH içinde

GSMH içinde

GSMH içinde

Trilyon TL
payı (%)
Trilyon TL
payı (%)
Trilyon TL
payı (%)

Bütçe Harcamaları
140.054
39,5
150.508
35,86
160.540
35,86

Faiz Dışı Harcama
81.845
22,97
84.458
20,12
90.100
20,12

Faiz Harcaması
58.609
16,53
66.050
15,73
70.440
15,73

Bütçe Gelirleri
100.238
28,27
114.539
27,29
122.210
27,29

Bütçe Açığı
39.815
11,23
46.399
11,06
38.330
11,06

Faiz Dışı Fazla
18.793
5,3
19.801
4,72
21.140
4,72

GSMH
354.575
100
419.692
100
447.810
100

Yoksulluk İçin Fazla
7.560
2,14
8.180
1,95
8.180
1,83

Not: 2005 yılı rakamları 8. Plan GSMH büyüme hedefi kullanılarak hesaplanmış, bütçe rakamları ve dolar paritesi için 2004 yılı değerleri uygulanmıştır.